നാറ്റോ സഖ്യത്തിനുള്ളിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ ബന്ധങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയ അമേരിക്ക-തുർക്കി പ്രതിരോധ സഹകരണം വീണ്ടും പുതിയ വഴിത്തിരിവിലേക്കാണ് നീങ്ങുന്നത്. വർഷങ്ങളായി റഷ്യൻ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ വാങ്ങിയതിന്റെ പേരിൽ അമേരിക്കയും തുർക്കിയും തമ്മിൽ നിലനിന്നിരുന്ന കടുത്ത ഭിന്നതകൾക്ക് പിന്നാലെ, തുർക്കിക്ക് 700 മില്യൺ ഡോളറിലധികം വിലമതിക്കുന്ന യുദ്ധവിമാന എഞ്ചിനുകൾ വിൽക്കുന്നതിനുള്ള അനുമതി നൽകാൻ ഡോണൾഡ്‌ ട്രംപിന്റെ ഭരണകൂടം കോൺഗ്രസിനെ ഔദ്യോഗികമായി അറിയിച്ചിരിക്കുകയാണ്. അടുത്ത മാസം അങ്കാറയിൽ നടക്കാനിരിക്കുന്ന നാറ്റോ ഉച്ചകോടിക്ക് മുന്നോടിയായാണ് ഈ നിർണായക നീക്കം.

പ്രതിരോധ മേഖലയിലെ വിദേശ ആശ്രിതത്വം കുറയ്ക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ തുർക്കി വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന തദ്ദേശീയ അഞ്ചാം തലമുറ യുദ്ധവിമാന പദ്ധതിയായ ‘KAAN’ന് കരുത്തേകുന്ന ജനറൽ ഇലക്ട്രിക് നിർമ്മിക്കുന്ന അത്യാധുനിക ജെറ്റ് എഞ്ചിനുകളാണ് ഈ കരാറിന്റെ പ്രധാന ഭാഗം. തുർക്കി ഏറെ പ്രതീക്ഷയോടെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്ന KAAN യുദ്ധവിമാന പദ്ധതി രാജ്യത്തിന്റെ പ്രതിരോധ സ്വയംപര്യാപ്തതയുടെ പ്രതീകമായാണ് അങ്കാറ കാണുന്നത്. അതിനാൽ തന്നെ അമേരിക്കയുടെ ഈ തീരുമാനം തുർക്കിയുടെ ദീർഘകാല പ്രതിരോധ തന്ത്രത്തിന് വലിയ ഊർജം പകരുന്നതായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

യുഎസ് സ്റ്റേറ്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് കോൺഗ്രസിന് നൽകിയ ഔദ്യോഗിക വിജ്ഞാപനത്തിൽ, രാഷ്ട്രീയ, സൈനിക, സാമ്പത്തിക, മനുഷ്യാവകാശ, ആയുധ നിയന്ത്രണ വിഷയങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ഘടകങ്ങളും വിലയിരുത്തിയ ശേഷമാണ് ഈ കയറ്റുമതിക്ക് അനുമതി നൽകാൻ സർക്കാർ തയ്യാറായതെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അതായത്, തുർക്കിയുമായി നിലനിൽക്കുന്ന എല്ലാ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളും കണക്കിലെടുത്ത ശേഷമാണ് അമേരിക്ക ഈ നീക്കവുമായി മുന്നോട്ടുപോകുന്നതെന്ന് അമേരിക്ക വ്യക്തമാക്കുകയാണ്.എന്നാൽ ഈ തീരുമാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും വിവാദപരമായ വശം തുർക്കിയുടെ റഷ്യൻ എസ്-400 വ്യോമ പ്രതിരോധ സംവിധാനം തന്നെയാണ്. 2019-ൽ തുർക്കി റഷ്യയിൽ നിന്ന് എസ്-400 സംവിധാനം വാങ്ങിയതോടെയാണ് അമേരിക്ക-തുർക്കി ബന്ധം ഗുരുതര പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് നീങ്ങിയത്. റഷ്യൻ സാങ്കേതികവിദ്യ നാറ്റോയുടെ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന ആശങ്ക ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അമേരിക്ക തുർക്കിക്കെതിരെ ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തുകയും, എഫ്-35 അഞ്ചാം തലമുറ യുദ്ധവിമാന പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് അങ്കാറയെ പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, എസ്-400 സംവിധാനം ഇപ്പോഴും തുർക്കിയുടെ കൈവശമുണ്ടെന്ന കാര്യം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി നിരവധി അമേരിക്കൻ നിയമനിർമ്മാതാക്കൾ പുതിയ കരാറിനെതിരെ രംഗത്തെത്തിയിട്ടുണ്ട്. റഷ്യൻ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് അമേരിക്കൻ സാങ്കേതികവിദ്യ കൈമാറുന്നത് ദേശീയ സുരക്ഷയ്ക്ക് വെല്ലുവിളിയാകുമെന്നാണ് വിമർശകരുടെ വാദം.

അതേസമയം, തുർക്കി പ്രസിഡന്റ് റജബ് തയ്യിബ് എർദോഗനെ പ്രധാന തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിയായാണ് ഡോണൾഡ്‌ ട്രംപ് കാണുന്നത്. എർദോഗനുമായുള്ള വ്യക്തിപരമായ ബന്ധം ട്രംപ് പലവട്ടം പരസ്യമായി എടുത്തുപറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. “അവരെ വളരെയധികം സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന എന്തെങ്കിലും ഞാൻ ചെയ്യാൻ പോകുകയാണ്” എന്ന ട്രംപിന്റെ സമീപകാല പരാമർശവും ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള പ്രതിരോധ ബന്ധം പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.അമേരിക്കൻ നിയമപ്രകാരം, നിർദ്ദിഷ്ട ആയുധവിൽപ്പന തടയാൻ കോൺഗ്രസിന് ഇപ്പോൾ 15 ദിവസത്തെ സമയമുണ്ട്. ഈ കാലയളവിനുള്ളിൽ സംയുക്ത എതിർപ്പ് പ്രമേയം അവതരിപ്പിക്കാമെങ്കിലും, അതിന് പ്രതിനിധി സഭയുടെയും സെനറ്റിന്റെയും അംഗീകാരം ആവശ്യമാണ്. അത്തരം ഒരു പ്രമേയം പാസായാലും പ്രസിഡന്റിന് അത് വീറ്റോ ചെയ്യാനുള്ള അധികാരമുണ്ട്. അതിനാൽ, കോൺഗ്രസിൽ നിന്ന് ശക്തമായ എതിർപ്പ് ഉയർന്നാലും കരാർ യാഥാർത്ഥ്യമാകാനുള്ള സാധ്യത ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.

ഇതിനകം തന്നെ നിരവധി ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി നേതാക്കൾ ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നീക്കത്തെ വിമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. ന്യൂ ഹാംഷെയറിൽ നിന്നുള്ള പ്രതിനിധി ക്രിസ് പാപ്പാസ്, അമേരിക്കൻ നിയമങ്ങൾ ലംഘിക്കുകയും വിശ്വസ്ത സഖ്യകക്ഷികളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന എർദോഗൻ സർക്കാരിനെ അഭിനന്ദിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. തുർക്കിക്ക് എഫ്-35 യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ നൽകുന്നത് ഒരിക്കലും പരിഗണിക്കരുതെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. നെവാഡയിൽ നിന്നുള്ള ഡെമോക്രാറ്റ് പ്രതിനിധി ദിന ടൈറ്റസും ട്രംപ് ഈ നയം തുടരുകയാണെങ്കിൽ വിൽപ്പന തടയുന്നതിനുള്ള സംയുക്ത പ്രമേയം അവതരിപ്പിക്കുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്.നാറ്റോ സഖ്യത്തിന്റെ തെക്കൻ അതിർത്തിയിലെ നിർണായക സൈനിക ശക്തിയായ തുർക്കിയുമായുള്ള ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്തേണ്ടത് അമേരിക്കയ്ക്ക് തന്ത്രപരമായി അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് റഷ്യ -യുക്രൈൻ യുദ്ധം, മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ സംഘർഷങ്ങൾ, കരിങ്കടൽ മേഖലയിലെ സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളികൾ തുടങ്ങിയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ അങ്കാറയുടെ പങ്ക് കൂടുതൽ നിർണായകമായിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ തന്നെ, എസ്-400 വിവാദങ്ങൾ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും തുർക്കിയെ പൂർണമായും അകറ്റിനിർത്താൻ അമേരിക്ക തയ്യാറല്ലെന്നാണ് പുതിയ നീക്കം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അടുത്ത നാറ്റോ ഉച്ചകോടിക്ക് മുന്നോടിയായി പുറത്തുവന്ന ഈ തീരുമാനം, അമേരിക്ക-തുർക്കി ബന്ധത്തിൽ പുതിയ അധ്യായത്തിന് തുടക്കമാകുമോ, അതോ സഖ്യത്തിനുള്ളിലെ പഴയ ഭിന്നതകൾ വീണ്ടും രൂക്ഷമാക്കുമോ എന്നത് വരും ദിവസങ്ങളിൽ വ്യക്തമാകും.