പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ രാഷ്ട്രീയം വീണ്ടും നിർണായക വഴിത്തിരിവിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണോ? മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് കോൺഗ്രസിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞ് സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ സാമ്രാജ്യം കെട്ടിപ്പടുത്ത മമത ബാനർജി ഇപ്പോൾ വീണ്ടും അതേ കോൺഗ്രസിലേക്കുള്ള മടക്കയാത്ര ആലോചിക്കുകയാണോ? ഏതാനും ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പുവരെ രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ പോലും ഗൗരവമായി പരിഗണിക്കാതിരുന്ന ഒരു സാധ്യതയാണ് ഇപ്പോൾ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി മാറിയിരിക്കുന്നത്. തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസും കോൺഗ്രസും തമ്മിലുള്ള ലയനസാധ്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ശക്തമായിരിക്കുകയാണെന്നും ഇതുസംബന്ധിച്ച രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങൾ ഡൽഹിയിൽ സജീവമായി നടക്കുന്നുണ്ടെന്നും ഇന്ത്യാ ടുഡേ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

മമത ബാനർജിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം തന്നെ കോൺഗ്രസിൽ നിന്നുള്ള വിമതയാത്രയുടെ കഥയാണ്. 1997-ൽ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വത്തോടും പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ പാർട്ടി ഘടകത്തോടും ഉണ്ടായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളെ തുടർന്ന് അവർ പാർട്ടി വിട്ടു. പിന്നീട് 1998-ൽ രൂപീകരിച്ച തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് വളരെ വേഗത്തിൽ ബംഗാളിലെ ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയായി മാറി. വർഷങ്ങളോളം സംസ്ഥാനത്തെ ഭരിച്ച ഇടതുമുന്നണിയെ 2011-ൽ അധികാരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി മമത ബാനർജി ചരിത്രം സൃഷ്ടിച്ചു. അതിനുശേഷം ബംഗാളിൽ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് അപ്രതിഭട ശക്തിയായി മാറുകയും മമത സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അനിഷേധ്യ നേതാവായി ഉയരുകയും ചെയ്തു.

എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഒന്നും ശാശ്വതമല്ല. സമീപകാല തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളും പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ അസ്വസ്ഥതകളും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിനെ വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടിരിക്കുകയാണ്. പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ നേതൃവിരുദ്ധ വികാരം ശക്തമാകുന്നതായും നിരവധി എംഎൽഎമാരും എംപിമാരും നിലവിലെ നേതൃത്വത്തിനെതിരെ നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്നതായും റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് മമതയുടെ അനന്തരവനും പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയുമായ അഭിഷേക് ബാനർജിയുടെ നേതൃത്വത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള അസംതൃപ്തിയാണ് പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ കലാപത്തിന് പ്രധാന കാരണങ്ങളിലൊന്നായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നത്.ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് മമത ബാനർജിയുടെ ഡൽഹി സന്ദർശനങ്ങൾ ദേശീയ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയത്. ബംഗാളിൽ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാകുമ്പോൾ അവർ ഡൽഹിയിൽ തുടരുകയും പ്രതിപക്ഷ ഇന്ത്യ സഖ്യത്തിന്റെ യോഗങ്ങളിൽ സജീവമായി പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തു. കഴിഞ്ഞ കുറേ വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യ സഖ്യത്തിന്റെ പല നിർണായക യോഗങ്ങളിൽ നിന്നും വിട്ടുനിന്നിരുന്ന മമതയുടെ ഈ പെട്ടെന്നുള്ള സജീവത രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരെ ചിന്തിപ്പിച്ചു. അതിലുപരി കോൺഗ്രസ് നേതാവ് സോണിയ ഗാന്ധിയുമായും പിന്നീട് രാഹുൽ ഗാന്ധിയുമായും നടന്ന കൂടിക്കാഴ്ചകൾ വിവിധ തരത്തിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ അഭ്യൂഹങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചു.ഇന്ത്യാ ടുഡേയുടെ റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, സോണിയ ഗാന്ധിയും മമത ബാനർജിയും തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ ഭാവി രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രങ്ങളും 2029 ലോക്സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാധ്യതകളും ചർച്ചയായെന്നാണ് സൂചന. പിന്നാലെ അഭിഷേക് ബാനർജി രാഹുൽ ഗാന്ധിയുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തിയതും ശ്രദ്ധേയമായി. ഈ തുടർച്ചയായ കൂടിക്കാഴ്ചകൾ വെറും സൗഹൃദ സന്ദർശനങ്ങളാണോ, അതോ വലിയ രാഷ്ട്രീയ നീക്കത്തിന്റെ സൂചനയാണോ എന്ന ചോദ്യമാണ് ഇപ്പോൾ ഉയരുന്നത്.

തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾക്കിടയിലാണ് ലയനസാധ്യത ചർച്ചയാകുന്നത്. പാർട്ടിയിലെ വലിയൊരു വിഭാഗം വിമതരായി മാറിയ സാഹചര്യത്തിൽ, പാർട്ടിയുടെ നിയന്ത്രണം നിലനിർത്താനുള്ള മാർഗമായി കോൺഗ്രസുമായുള്ള ലയനം ചില രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ കാണുന്നു. അത്തരമൊരു നീക്കം നടന്നാൽ മമത ബാനർജിക്ക് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വീണ്ടും കൂടുതൽ സ്വാധീനം ചെലുത്താനാകുമെന്നും അഭിഷേക് ബാനർജിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാവിക്കും ഒരു സുരക്ഷിതത്വം ലഭിക്കുമെന്നും ചിലർ വിലയിരുത്തുന്നു.

അതേസമയം, തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിലെ വിമത വിഭാഗം ഇത്തരം അഭ്യൂഹങ്ങളെ തള്ളിക്കളയുകയാണ്. പാർട്ടിയുടെ വലിയൊരു വിഭാഗം എംഎൽഎമാരും എംപിമാരും കോൺഗ്രസുമായുള്ള ലയനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കില്ലെന്ന് വിമത നേതാക്കൾ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ലയനമെന്ന ആശയം നടപ്പിലാക്കുക അത്ര എളുപ്പമുള്ള കാര്യമല്ല. പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ തന്നെ ശക്തമായ എതിർപ്പ് ഉയരാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.രാഷ്ട്രീയ വിശകലനങ്ങളിൽ മറ്റൊരു പ്രധാന വാദവും ഉയരുന്നുണ്ട്. കോൺഗ്രസിൽ നിന്ന് പിറന്ന പല പ്രാദേശിക പാർട്ടികളും ഇന്ന് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്വതന്ത്ര ശക്തികളായി നിലകൊള്ളുന്നുണ്ടെങ്കിലും ബിജെപിയുടെ വളർച്ചയെ നേരിടാൻ പ്രതിപക്ഷ ഐക്യം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കേണ്ട സാഹചര്യം നിലവിലുണ്ടെന്നാണ് ചിലരുടെ അഭിപ്രായം. ശിവസേന (യുബിടി) നേതാവ് സഞ്ജയ് റാവത്ത് ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ കോൺഗ്രസിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞ പാർട്ടികൾ വീണ്ടും മാതൃപാർട്ടിയുമായി ഒന്നിക്കണമെന്ന് പരസ്യമായി ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ശക്തമായ പ്രതിപക്ഷം രൂപപ്പെടുത്താൻ അതാണ് ഏറ്റവും നല്ല മാർഗമെന്നും അവർ വാദിക്കുന്നു.

മമത ബാനർജിയുടെ രാഷ്ട്രീയ സ്വഭാവം കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ അവർ എളുപ്പത്തിൽ കീഴടങ്ങുന്ന നേതാവല്ല. തെരുവുപോരാട്ടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന അവർ പ്രതിസന്ധികളെ നേരിട്ട് ചെറുത്ത് അതിജീവിച്ച ചരിത്രമാണ് ഉള്ളത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിനെ കോൺഗ്രസിൽ ലയിപ്പിക്കുമെന്ന ആശയം ഇപ്പോഴും പലർക്കും വിശ്വസിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്. എന്നാൽ നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ അവർ നേരിടുന്ന രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദം അസാധാരണമാണ്. പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ കലാപം, നേതൃത്വത്തിനെതിരായ വെല്ലുവിളികൾ, ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ മാറുന്ന സമവാക്യങ്ങൾ എന്നിവ മമതയെ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുമോ എന്നതാണ് ഇനി കാണേണ്ടത്.

ഇപ്പോൾ ലഭ്യമായ വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസും കോൺഗ്രസും തമ്മിലുള്ള ലയനത്തെക്കുറിച്ച് ഔദ്യോഗിക സ്ഥിരീകരണമൊന്നുമില്ല. എന്നാൽ ഇന്ത്യാ ടുഡേ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതുപോലെ, ഡൽഹിയിലെ രാഷ്ട്രീയ ഇടനാഴികളിൽ ഈ വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് ഗൗരവമായ ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നുണ്ടെന്നത് വ്യക്തമാണ്. മമത ബാനർജിയുടെ രാഷ്ട്രീയ യാത്ര പൂർണവൃത്തമാകുമോ, അല്ലെങ്കിൽ അവർ വീണ്ടും സ്വന്തം പാർട്ടിയെ പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്ന് കരകയറ്റുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം വരും ദിവസങ്ങളിലെ രാഷ്ട്രീയ സംഭവവികാസങ്ങളിലായിരിക്കും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.