ഏകദേശം ആറ് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ് പ്രാബല്യത്തിൽ വന്ന ഔദ്യോഗിക വെടിനിർത്തൽ കരാർ നിലനിൽക്കെത്തന്നെ, ലെബനനിൽ ഇസ്രയേൽ സൈന്യവും ഇറാൻ പിന്തുണയുള്ള ഹിസ്ബുള്ളയും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടൽ വീണ്ടും കടുക്കുന്നു. തെക്കൻ ലെബനനിലെ തന്ത്രപ്രധാനമായ പർവതനിരകളും 900 വർഷത്തിലേറെ പഴക്കമുള്ള ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ബ്യൂഫോർട്ട് കോട്ടയും തങ്ങളുടെ പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കിയതായി മെയ്യ് 31 ന് ഇസ്രയേൽ സൈന്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു. വെടിനിർത്തൽ പ്രഖ്യാപിച്ചതിന് ശേഷം വടക്കൻ ഇസ്രയേൽ അതിർത്തികളിൽ ഹിസ്ബുള്ള നടത്തിയ ശക്തമായ പ്രത്യാക്രമണങ്ങൾക്ക് തൊട്ടുപിന്നാലെയാണ് ഈ പുതിയ സൈനിക അധിനിവേശം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്.

തെക്കൻ ലെബനനിലെ മർജയൂൺ മേഖലയിൽ നിന്ന് ദൃശ്യമാകുന്ന തരത്തിൽ, ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ബ്യൂഫോർട്ട് കോട്ടയുടെ മുകളിൽ ഇസ്രയേലിന്റെ ദേശീയ പതാകയും അവരുടെ പ്രമുഖ സൈനിക വിഭാഗമായ ഗൊലാനി ബ്രിഗേഡിന്റെ പതാകയും ഉയർത്തിയതായി അന്താരാഷ്ട്ര വാർത്താ ഏജൻസിയായ റോയിട്ടേഴ്‌സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ഹിസ്ബുള്ളയുമായുള്ള പോരാട്ടം തുടരുന്നതിനിടയിൽ, ഈ മധ്യകാല കോട്ടയും അതിനോട് ചേർന്നുള്ള തന്ത്രപ്രധാനമായ കുന്നുകളും പിടിച്ചെടുത്തത് വഴി ഇസ്രയേൽ സൈന്യം ലെബനൻ മണ്ണിലേക്കുള്ള തങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും ആധിപത്യവും ഒരിക്കൽ കൂടി വ്യാപിപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ്.

നബത്തിയേ നഗരത്തിനടുത്താണ് ഈ ചരിത്ര കോട്ട സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു ദിവസങ്ങളായി ഈ പ്രദേശത്ത് ഇസ്രയേൽ സൈന്യം കനത്ത വ്യോമാക്രമണങ്ങളും ഷെല്ലാക്രമണങ്ങളും നടത്തിവരികയായിരുന്നു. സമീപ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഹിസ്ബുള്ള പോരാളികളുമായി നടന്ന കടുത്ത തെരുവ് യുദ്ധങ്ങൾക്കൊടുവിലാണ് കോട്ടയുടെ നിയന്ത്രണം മാറിയത്. കോട്ടയ്ക്ക് പുറത്ത് തങ്ങളുടെ സൈനികർ നിലയുറപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ചിത്രം ഇസ്രയേൽ സൈനിക വക്താവ് അവിചയ് അദ്രെയ് എക്‌സിൽ പങ്കുവെച്ചു. കോട്ടയ്ക്ക് മുകളിൽ പതാക ഉയർത്തിയ വിവരം ഇസ്രയേൽ പ്രതിരോധ മന്ത്രി ഇസ്രയേൽ കാറ്റ്‌സും ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥിരീകരിച്ചു.

ഇസ്രയേൽ സൈന്യം ഈ കോട്ട പിടിച്ചെടുക്കുന്നത് ചരിത്രത്തിൽ ഇത് ആദ്യമായല്ല. നേരത്തെ 1982-ൽ ലെബനൻ ആക്രമിച്ച സമയത്തും ഇസ്രയേൽ സൈന്യം ഈ കോട്ടയുടെ നിയന്ത്രണം കൈക്കലാക്കിയിരുന്നു. പിന്നീട് നീണ്ട 18 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, അതായത് 2000-ൽ ലെബനനിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി പിൻവാങ്ങുന്നത് വരെ ഈ കോട്ട ഇസ്രയേലിന്റെ പ്രധാന സൈനിക താവളമായിരുന്നു. രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം വീണ്ടും ഈ ചരിത്ര സ്മാരകം ഒരു യുദ്ധവേദിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.

ലെബനനിലെ മനോഹരമായ പച്ച കുന്നുകൾക്ക് മുകളിലായി, പ്രശസ്തമായ ലിറ്റാനി നദിക്ക് അഭിമുഖമായാണ് ബ്യൂഫോർട്ട് കോട്ട സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഏകദേശം ആയിരത്തോളം വർഷങ്ങളായി ഈ പ്രദേശത്ത് എത്തിയ വിവിധ സൈന്യങ്ങൾക്ക് കുന്നിൻ മുകളിലെ ഈ സ്ഥാനം വലിയൊരു സൈനിക മേധാവിത്വം നൽകിയിരുന്നു. ഇസ്രയേൽ അതിർത്തിയിൽ നിന്ന് ഏതാനും കിലോമീറ്ററുകൾ മാത്രം വടക്കുള്ള ഈ കോട്ടയിൽ നിന്നാൽ തെക്കൻ ലെബനനിലെയും വടക്കൻ ഇസ്രയേലിലെയും വളരെ വലിയ പ്രദേശങ്ങൾ വ്യക്തമായി നിരീക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കുമെന്ന് അസോസിയേറ്റഡ് പ്രസ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

പ്രാദേശികമായി അറബി ഭാഷയിൽ ഈ കോട്ട ‘ഖലാത്ത് അൽ-ഷാക്കിഫ്’ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പ്രദേശത്തിന്റെ കുത്തനെയുള്ളതും കടുപ്പമേറിയതുമായ പാറക്കെട്ടുകളുള്ള ഭൂപ്രകൃതിയെ വിവരിക്കുന്ന പുരാതന സിറിയക് പദത്തിൽ നിന്നാണ് ‘അൽ-ഷാക്കിഫ്’ എന്ന പേര് ഈ കോട്ടയ്ക്ക് ലഭിച്ചത്. പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കുരിശുയുദ്ധക്കാരാണ് പഴയ ചില കോട്ടകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾക്ക് മുകളിൽ ഇന്ന് കാണുന്ന ഈ ശക്തമായ മധ്യകാല കോട്ട നിർമ്മിച്ചത്. തങ്ങളുടെ ഭാഷയിൽ ‘മനോഹരമായ കോട്ട’ എന്നർത്ഥം വരുന്ന ‘ബ്യൂഫോർട്ട്’ എന്ന പേരും അവർ ഇതിന് നൽകി.

നൂറ്റാണ്ടുകളിലുടനീളം മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ നടന്ന വലിയ ഭരണമാറ്റങ്ങൾക്കെല്ലാം ബ്യൂഫോർട്ട് കോട്ട സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. കുരിശുയുദ്ധക്കാർക്ക് ശേഷം സുൽത്താൻ സലാഹുദ്ദീന്റെ ജറുസലേം സൈന്യവും, പിന്നീട് മംലൂക്കുകളും, ഓട്ടോമൻ ഭരണാധികാരികളും ഈ കോട്ട ഭരിച്ചു. തുടർന്നുള്ള കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ഫ്രഞ്ച് മാൻഡേറ്റ് അധികാരികളും, പലസ്തീൻ ലിബറേഷൻ ഓർഗനൈസേഷനും മാറിമാറി ഈ കോട്ട സൈനിക ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചു. യുദ്ധങ്ങളിൽ വലിയ തകർച്ച നേരിട്ട ഈ കോട്ട പിന്നീട് ഭാഗികമായി പുനഃസ്ഥാപിച്ച ശേഷമാണ് സന്ദർശകർക്കായി തുറന്നുകൊടുത്തത്.

1982-ൽ പലസ്തീൻ ലിബറേഷൻ ഓർഗനൈസേഷനിൽ നിന്ന് ഈ കോട്ട പിടിച്ചെടുത്തത് ഇസ്രയേലിന്റെ സൈനിക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിജയങ്ങളിലൊന്നായാണ് അവർ കണക്കാക്കുന്നത്. അന്ന് ഇസ്രയേലിന്റെ കടുത്ത നിലപാടുകാരനായ പ്രതിരോധ മന്ത്രിയായിരുന്ന ഏരിയൽ ഷാരോൺ ആയിരുന്നു ആ സൈനിക നീക്കത്തിന് നേരിട്ട് നേതൃത്വം നൽകിയത്. പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം ഇസ്രയേലിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി മാറുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം 2000 വരെയുള്ള അധിനിവേശ കാലത്ത് തെക്കൻ ലെബനൻ നിരീക്ഷിക്കാനുള്ള പ്രധാന ഒളിത്താവളമായി ഇസ്രയേൽ ഇതിനെ മാറ്റി.

2024-ൽ ഇസ്രയേലും ഹിസ്ബുള്ളയും തമ്മിലുള്ള സൈനിക സംഘർഷം കടുത്തതോടെ, ലെബനനിലെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹത്തിന് ഇടപെടേണ്ടി വന്നു. യുദ്ധത്തിൽ തകരാൻ സാധ്യതയുള്ള ബ്യൂഫോർട്ട് കോട്ട ഉൾപ്പെടെ ലെബനനിലെ 34 പ്രധാന സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് യുനെസ്കോ പ്രത്യേക സംരക്ഷണ പദവി നൽകിയിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ അന്താരാഷ്ട്ര കവചങ്ങളെയും വിലക്കുകളെയും കാറ്റിൽപ്പറത്തിക്കൊണ്ടാണ് ഇപ്പോൾ കോട്ടയ്ക്ക് അകത്തേക്ക് ഇസ്രയേൽ സൈന്യം അതിക്രമിച്ചു കയറിയിരിക്കുന്നത്.

അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾക്കൊടുവിൽ ഏപ്രിലിൽ പ്രഖ്യാപിച്ച വെടിനിർത്തൽ കരാർ ഇതോടെ പൂർണ്ണമായും പരാജയപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. സാംസ്കാരിക പൈതൃകമായ ഒരു സ്മാരകത്തെ വീണ്ടും സൈനിക താവളമാക്കുന്നതിനെതിരെ ആഗോളതലത്തിൽ വലിയ വിമർശനങ്ങൾ ഉയരുന്നുണ്ട്. ഇരുവിഭാഗവും വെടിനിർത്തൽ ലംഘനങ്ങൾക്ക് പരസ്പരം പഴിചാരുമ്പോൾ, തെക്കൻ ലെബനനിലെ നിരപരാധികളായ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതവും ഈ മേഖലയിലെ സമാധാനാന്തരീക്ഷവും വീണ്ടും പൂർണ്ണമായും അനിശ്ചിതത്വത്തിലായിരിക്കുകയാണ്.