പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ഏത് വലിയ സംഘർഷവും പരിശോധിച്ചാലും ഒരു പേര് ആവർത്തിച്ച് കേൾക്കാം – ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സ്, അഥവാ ഐആർജിസി . ഇറാനും ഇസ്രയേലും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ, അമേരിക്കയുമായുള്ള ശത്രുത, സിറിയൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം, ലെബനനിലെ ഹിസ്ബുള്ളയുടെ ഉയർച്ച, യെമനിലെ ഹൂതികളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങി മേഖലയിൽ നടക്കുന്ന മിക്ക നിർണായക സംഭവവികാസങ്ങളിലും ഐആർജിസിയുടെ സ്വാധീനം കാണാം. എന്നാൽ, ഈ സംഘടന യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ്? ഒരു സാധാരണ സൈനിക വിഭാഗമോ, അതോ ഒരു രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മറ്റൊരു ശക്തികേന്ദ്രമോ എന്ന ചോദ്യം ഏറെക്കാലമായി അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്.

1979-ൽ നടന്ന ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവത്തെ തുടർന്നാണ് ഐആർജിസിയുടെ ജനനം. അന്നത്തെ പരമോന്നത നേതാവും ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ സ്ഥാപകനുമായ അയത്തുള്ള റുഹൊള്ള ഖൊമേനി, അധികാരത്തിൽ എത്തിയ ഉടൻ തന്നെ ഒരു വലിയ വെല്ലുവിളി നേരിട്ടു. പതിറ്റാണ്ടുകളായി രാജവാഴ്ചയെ സേവിച്ചിരുന്ന പരമ്പരാഗത സൈന്യത്തിന്റെ വിശ്വസ്തതയെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് ആശങ്കയുണ്ടായിരുന്നു. അട്ടിമറിക്കപ്പെട്ട രാജാവ് മുഹമ്മദ് റെസ പഹ്ലവിയോടുള്ള പഴയ ബന്ധങ്ങൾ കാരണം പുതിയ ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ അട്ടിമറിയോ അധികാരമാറ്റ ശ്രമങ്ങളോ ഉണ്ടാകുമെന്ന ഭയം ഖൊമേനിക്കുണ്ടായിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് പുതിയ ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി സമാന്തര സൈനിക ശക്തിയായി ഐആർജിസി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടത്.

ആദ്യകാലത്ത് വിപ്ലവത്തിന്റെ കാവൽക്കാരെന്ന നിലയിലാണ് ഐആർജിസിയെ കണ്ടിരുന്നത്. എന്നാൽ 1980-ൽ ആരംഭിച്ച ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധം സംഘടനയുടെ സ്വഭാവം പൂർണമായും മാറ്റിമറിച്ചു. എട്ട് വർഷം നീണ്ടുനിന്ന രക്തരൂക്ഷിത യുദ്ധം ഐആർജിസിയെ ഒരു ചെറിയ വിപ്ലവ സേനയിൽ നിന്ന് ശക്തമായ സൈനിക സംവിധാനമായി വളർത്തി. ലക്ഷക്കണക്കിന് അംഗങ്ങൾ സംഘടനയിൽ ചേർന്നു. യുദ്ധഭൂമിയിലെ ത്യാഗങ്ങളും പ്രതിരോധവും ഐആർജിസിക്ക് രാജ്യത്തിനകത്ത് വലിയ ജനപിന്തുണയും രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനവും നേടിക്കൊടുത്തു. യുദ്ധം അവസാനിച്ചപ്പോഴേക്കും ഐആർജിസി ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ അനിവാര്യമായ സുരക്ഷാ സ്തംഭമായി മാറിയിരുന്നു.

തുടർന്നുള്ള പതിറ്റാണ്ടുകളിൽ സംഘടന അതിവേഗം വളർന്നു. പരമ്പരാഗത ഇറാനിയൻ സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി കര, നാവിക, വ്യോമ-ബഹിരാകാശ വിഭാഗങ്ങൾ ഐആർജിസി വികസിപ്പിച്ചു. പ്രത്യേകിച്ച് ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈൽ സാങ്കേതികവിദ്യയിലും ഡ്രോൺ വികസനത്തിലും സംഘടന വൻ നിക്ഷേപം നടത്തി. ഇന്ന് പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈൽ ശേഖരങ്ങളിലൊന്നിന്റെ നിയന്ത്രണം ഐആർജിസിയുടെ കീഴിലാണെന്നാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. ഇറാന്റെ പ്രതിരോധ തന്ത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായ ഈ മിസൈൽ ശേഖരമാണ് അമേരിക്കയെയും ഇസ്രയേലിനെയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള എതിരാളികളെ ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്ന പ്രധാന ഘടകങ്ങളിലൊന്ന്.

ഐആർജിസിയുടെ ഏറ്റവും ശക്തവും വിവാദപരവുമായ വിഭാഗങ്ങളിലൊന്നാണ് ഖുദ്‌സ് ഫോഴ്‌സ്. വിദേശ രഹസ്യ ദൗത്യങ്ങൾക്കും പ്രാദേശിക സഖ്യങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ഈ വിഭാഗത്തിനാണ്. ലെബനനിലെ ഹിസ്ബുള്ള, ഗാസയിലെ ഹമാസ്, യെമനിലെ ഹൂത്തി പ്രസ്ഥാനം, ഇറാഖിലെയും സിറിയയിലെയും വിവിധ ഷിയ മിലിഷ്യകൾ എന്നിവയുമായി ഐആർജിസി അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തുന്നുവെന്നാണ് പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ ആരോപണം. ഈ സംഘടനകൾക്ക് പരിശീലനവും ആയുധസഹായവും സാമ്പത്തിക പിന്തുണയും നൽകുന്നുവെന്നാണ് അമേരിക്കയും അതിന്റെ സഖ്യകക്ഷികളും ആരോപിക്കുന്നത്. അതേസമയം, പ്രദേശത്തെ അമേരിക്കൻ-ഇസ്രയേൽ സ്വാധീനത്തെ പ്രതിരോധിക്കുന്ന ‘പ്രതിരോധ അച്ചുതണ്ട്’ രൂപപ്പെടുത്തുക എന്നതാണ് തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യമെന്നാണ് ഇറാൻ വാദിക്കുന്നത്.

സൈനിക രംഗത്ത് മാത്രമല്ല, ഇറാന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലും ഐആർജിസിയുടെ സ്വാധീനം വളരെ വലുതാണ്. നിർമ്മാണം, ഊർജം, ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ, ബാങ്കിംഗ്, ഷിപ്പിംഗ്, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം തുടങ്ങി നിരവധി മേഖലകളിൽ സംഘടനയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്നാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് ഖതം അൽ-അൻബിയ എന്ന എഞ്ചിനീയറിംഗ് കമ്പനി രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ പദ്ധതികളിൽ പങ്കാളിയാണ്. ഇതോടെ ഐആർജിസി ഒരു സൈനിക സംഘടന മാത്രമല്ല, ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക രംഗത്തെ പ്രധാന ശക്തികേന്ദ്രം കൂടിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.

രാഷ്ട്രീയ രംഗത്തും സംഘടനയുടെ സ്വാധീനം ഗണ്യമാണ്. നിരവധി മുൻ ഐആർജിസി കമാൻഡർമാർ മന്ത്രിസഭയിലും പാർലമെന്റിലും മറ്റ് നിർണായക സർക്കാർ സ്ഥാനങ്ങളിലും എത്തിച്ചേർന്നിട്ടുണ്ട്. മാത്രമല്ല, ചില വിശകലന വിദഗ്ധർ ഐആർജിസിയെ “ഒരു സംസ്ഥാനത്തിനുള്ളിലെ മറ്റൊരു സംസ്ഥാനം” എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.എന്നിരുന്നാലും, സംഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത അതിന്റെ രഹസ്യ സ്വഭാവമാണ്. ഐആർജിസിയുടെ ആന്തരിക കമാൻഡ് ഘടന, രഹസ്യാന്വേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, തീരുമാനമെടുക്കൽ പ്രക്രിയകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ വളരെ പരിമിതമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ഇറാന്റെ ആണവ നയത്തിലും ദേശീയ സുരക്ഷാ തീരുമാനങ്ങളിലും സംഘടന എത്രത്തോളം സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നുവെന്നത് ഇന്നും വ്യക്തമായിട്ടില്ല.

2019-ൽ അമേരിക്ക ഐആർജിസിയെ വിദേശ ഭീകര സംഘടനയായി പ്രഖ്യാപിച്ചത് സംഘടനയുടെ ചരിത്രത്തിലെ നിർണായക വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക സായുധ സേനയുടെ ഭാഗത്തെ അമേരിക്ക ഭീകര സംഘടനയായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ആദ്യ സംഭവമായിരുന്നു ഇത്. എന്നാൽ ഐആർജിസി തങ്ങളുടെ രാജ്യത്തിന്റെ നിയമാനുസൃത പ്രതിരോധ സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും ദേശീയ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുകയാണ് തങ്ങളുടെ ദൗത്യമെന്നും ഇറാൻ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

അമേരിക്കയുമായും ഇസ്രയേലുമായും വർധിച്ചുവരുന്ന സംഘർഷങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഐആർജിസിയുടെ പങ്ക് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടുകയാണ്. സമീപകാല സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലുകളിൽ മിസൈൽ ആക്രമണങ്ങളും ദീർഘദൂര ഡ്രോൺ ദൗത്യങ്ങളും ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഐആർജിസി നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. അതേസമയം, ഇസ്രയേലും അമേരിക്കയും നിരവധി മുതിർന്ന ഐആർജിസി നേതാക്കളെ ലക്ഷ്യമിട്ട കൃത്യമായ ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തിയതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ഇത് സംഘടനയുടെ ദുർബലതകളും വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

എന്നിരുന്നാലും, സംഘടനയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി അതിന്റെ അസമമായ യുദ്ധതന്ത്രത്തിലാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ സൈനിക ശക്തികളുമായി നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടുന്നതിനുപകരം, ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകൾ, ഡ്രോണുകൾ, സൈബർ ആക്രമണങ്ങൾ, പ്രോക്സി സേനകൾ, അതിവേഗ നാവിക ആക്രമണ ബോട്ടുകൾ തുടങ്ങിയ താരതമ്യേന ചെലവ് കുറഞ്ഞ സംവിധാനങ്ങളാണ് ഐആർജിസി കൂടുതൽ ആശ്രയിക്കുന്നത്. സാങ്കേതികമായി മുന്നിലുള്ള എതിരാളികൾക്ക് യുദ്ധം ദീർഘിപ്പിക്കുകയും ചെലവേറിയതാക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഈ തന്ത്രത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.

ഇന്ന്, ഐആർജിസി ഒരു സാധാരണ സൈനിക സംഘടനയല്ല. ഇറാന്റെ ദേശീയ സുരക്ഷ, വിദേശനയം, സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയം എന്നിവയെല്ലാം നിർണയിക്കുന്ന ഏറ്റവും ശക്തമായ സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നായി അത് മാറിയിരിക്കുന്നു. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ശക്തിസമവാക്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർക്ക് ഐആർജിസിയുടെ ചരിത്രവും വളർച്ചയും സ്വാധീനവും മനസ്സിലാക്കാതെ മുന്നോട്ട് പോകാനാവില്ല. കാരണം, ഇറാന്റെ ഇന്നത്തെയും നാളത്തെയും നയങ്ങളിൽ ഈ സംഘടന വഹിക്കുന്ന പങ്ക് നിർണായകമാണ്.