ഇന്ത്യ–യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ (EU) സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ അന്തിമരൂപം കൈവരിച്ചതോടെ, ആഗോള വ്യാപാര ഭൂപടത്തിൽ ഒരു അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റമാണ് സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നത്. “എല്ലാ വ്യാപാര കരാറുകളുടെയും മാതാവ്” എന്ന വിശേഷണം ലഭിച്ച ഈ കരാർ, ഇന്ത്യയ്ക്ക് പുതിയ വിപണി വാതിലുകൾ തുറക്കുന്നതിന് പുറമെ, വർഷങ്ങളായി ചില രാജ്യങ്ങൾ ആസ്വദിച്ചിരുന്ന അനുകൂലതകളെ പൂർണമായി പുനഃക്രമീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് യൂറോപ്യൻ വിപണിയെ ആശ്രയിച്ച് മുന്നേറിയിരുന്ന പാകിസ്ഥാൻ പോലുള്ള രാജ്യങ്ങൾക്ക്, ഈ കരാർ ശക്തമായ സാമ്പത്തിക യാഥാർത്ഥ്യബോധമാണ് നൽകുന്നത്.

യൂറോപ്യൻ യൂണിയനുമായുള്ള ഈ കരാർ ഇന്ത്യയ്ക്ക് തന്ത്രപരമായും സാമ്പത്തികമായും വലിയ നേട്ടങ്ങളാണ് നൽകുന്നത്. മുമ്പ് യൂറോപ്പിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യൻ കയറ്റുമതികൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് തുണിത്തരങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, രത്നങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ, പാദരക്ഷകൾ തുടങ്ങിയ തൊഴിൽ സാന്ദ്ര മേഖലകളിൽ 10 മുതൽ 12 ശതമാനം വരെ തീരുവ ഉണ്ടായിരുന്നതിനാൽ, ഇന്ത്യക്ക് മത്സരത്തിൽ പിന്നിലാകേണ്ടിവന്നിരുന്നു. എന്നാൽ പുതിയ FTA പ്രകാരം, ഏഴ് വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് യൂറോപ്യൻ യൂണിയനിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്ന 99 ശതമാനം ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെയും തീരുവ പൂർണമായോ വൻതോതിൽ കുറയ്ക്കുകയോ ചെയ്യും. ഇതോടെ, ഇന്ത്യയുടെ കയറ്റുമതിക്ക് യൂറോപ്യൻ വിപണിയിൽ തുല്യവും ശക്തവുമായ സ്ഥാനം ലഭിക്കും.

ഈ കരാർ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന സമയപരമായ പ്രാധാന്യവും ശ്രദ്ധേയമാണ്. യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് ഇന്ത്യയ്‌ക്കെതിരെ ഉയർന്ന താരിഫുകൾ ഏർപ്പെടുത്തിയ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, അമേരിക്കൻ വിപണിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ചില വെല്ലുവിളികൾക്ക് പകരം, യൂറോപ്പ് ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഒരു സ്ഥിരവും വിശാലവുമായ വിപണിയായി മാറുകയാണ്. തൊഴിൽ കൂടുതൽ ആവശ്യമുള്ള മേഖലകളിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് മത്സരശേഷി വർധിക്കുന്നതോടെ, ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനത്തിനും തൊഴിലവസരങ്ങൾക്കും ഈ കരാർ നേരിട്ടുള്ള ഗുണം ചെയ്യും.

ഇന്ത്യ–യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ കരാർ പാകിസ്ഥാനെ അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നതിന്റെ പ്രധാന കാരണം, വർഷങ്ങളായി യൂറോപ്യൻ വിപണിയിൽ പാകിസ്ഥാൻ ആസ്വദിച്ചിരുന്ന അനുകൂലമായ നിലപാട് ഇനി സ്ഥിരമല്ലെന്ന തിരിച്ചറിവാണ്. ജനറലൈസ്ഡ് സിസ്റ്റം ഓഫ് പ്രിഫറൻസസ് പ്ലസ് (GSP+) പദവിയുടെ ഭാഗമായി, പാകിസ്ഥാനിലെ കയറ്റുമതികൾക്ക് യൂറോപ്യൻ വിപണിയിൽ തീരുവരഹിത പ്രവേശനം ലഭിച്ചിരുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി, പാകിസ്ഥാന്റെ തുണിത്തര കയറ്റുമതി വലിയ തോതിൽ വർധിക്കുകയും, യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ അതിന്റെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ കയറ്റുമതി വിപണിയായി മാറുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഈ GSP+ പദവി അടുത്ത വർഷം അവസാനിക്കാനിരിക്കുകയാണ്, അതിന് തുടർച്ചയുണ്ടാകുമോ എന്ന കാര്യത്തിൽ പോലും ഉറപ്പില്ല.

ഇതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഇന്ത്യ–EU കരാർ പാകിസ്ഥാന്റെ “പ്രത്യേക നേട്ടത്തെ” സ്വാഭാവികമായി ഇല്ലാതാക്കുകയാണ്. ഇന്ത്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ വിപണിയിൽ തീരുവരഹിതമായി പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, ഗുണമേന്മ, ഉൽപ്പാദന ശേഷി, വിതരണ ശൃംഖല തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന ആധിക്യം നിർണായകമാകും. ഇത് വിപണി പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള ഒരു ആക്രമണാത്മക നീക്കമല്ല; മറിച്ച്, വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യ പിന്തുടർന്ന പരിഷ്കാരങ്ങളുടെയും ഉൽപ്പാദന ശേഷി വർധിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളുടെയും സ്വാഭാവിക ഫലമാണെന്ന് നിരീക്ഷകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ ഈ കരാറിനെ ദീർഘകാല വികസനത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് കാണുന്നത്. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, ഇന്ത്യയെ ആഗോള വിതരണ ശൃംഖലകളിലെ നിർണായക കേന്ദ്രമാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്ക് ഈ കരാർ ശക്തമായ പിന്തുണയാണ് നൽകുന്നത്. കേന്ദ്രമന്ത്രി പീയൂഷ് ഗോയൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയതുപോലെ, യൂറോപ്യൻ വിപണിയിൽ ബംഗ്ലാദേശ് പോലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ ആസ്വദിച്ചിരുന്ന തീരുവ നേട്ടങ്ങൾ ഇനി ഇന്ത്യക്കും ലഭിക്കുന്നതോടെ, “എന്തുകൊണ്ട് ഇന്ത്യക്ക് അത് സാധിക്കില്ല?” എന്ന പഴയ ചോദ്യം അപ്രസക്തമാകുകയാണ്.

മറുവശത്ത്, പാകിസ്ഥാന്റെ ആശങ്കകൾ അതിന്റെ ആഭ്യന്തര സാമ്പത്തിക ദൗർബല്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവയാണ്. ഊർജ്ജ ചെലവ്, നികുതി ഭാരം, ധനസഹായത്തിലെ തടസ്സങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ പരിഹരിക്കാതെ, വെറും അനുകൂല വ്യാപാര പദവികളിൽ ആശ്രയിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകാനാകില്ലെന്ന യാഥാർത്ഥ്യമാണ് ഇന്ത്യ–യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ കരാർ പാകിസ്ഥാനെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നത്. പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാർ ഇപ്പോൾ അടിയന്തര യോഗങ്ങൾ വിളിച്ചുചേർക്കുന്നതും, വൈദ്യുതി നിരക്കുകൾ കുറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം, ഈ മാറ്റം എത്രത്തോളം ആഴത്തിലുള്ള ആഘാതമാണ് സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്നതിന്റെ സൂചനകളാണ്.

അവസാനമായി, ഇന്ത്യ–യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ പ്രതികാരമോ മത്സരം തകർക്കാനുള്ള ശ്രമമോ അല്ല. ഇന്ത്യയുടെ ദീർഘകാല സാമ്പത്തിക ദർശനം മുന്നിൽവെച്ച്, കയറ്റുമതിക്ക് പുതിയ ചിറകുകൾ നൽകാനും, ഉൽപ്പാദന മേഖല ശക്തിപ്പെടുത്താനും, ആഗോള വിപണിയിൽ ഇന്ത്യയെ കൂടുതൽ വിശ്വസനീയവും മത്സരക്ഷമവുമായ പങ്കാളിയാക്കി മാറ്റാനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു കൃത്യമായ തന്ത്രനിർണയമാണ് ഈ കരാർ