യുദ്ധം എന്നത് പലർക്കും ഇന്നും മുകളിലൂടെയുള്ള ആക്രമണങ്ങളുടെ കഥയാണ്, വിമാനങ്ങൾ, മിസൈലുകൾ, ബോംബുകൾ, സ്ഫോടനങ്ങൾ. എന്നാൽ ആധുനിക യുദ്ധത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വേദി പലപ്പോഴും ഭൂമിക്കടിയിലാണ്. ഇറാന്റെ സൈനിക തന്ത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ മാറ്റം വന്നത് ഇതിലാണ്. ശത്രുവിന്റെ സാറ്റലൈറ്റുകളും ഡ്രോണുകളും ആകാശനിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും എല്ലാം ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ, ഒരു രാജ്യം സ്വന്തം ആയുധശേഷിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഏറ്റവും മികച്ച വഴി ഭൂമിക്കടിയിൽ ഒളിപ്പിക്കുകയെന്നതാണ്. അതിനാൽ തന്നെ, പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇറാൻ സാഗ്രോസ് പർവതനിരകളുടെ ആഴങ്ങളിലായി പണിതുയർത്തിയ ഭൂഗർഭ സൈനിക താവളങ്ങൾ ഇന്ന് ലോകത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റുകയാണ്.

ഇറാന്റെ ഈ ഭൂഗർഭ താവളങ്ങൾ സാധാരണ ബങ്കറുകളല്ല. അവയെ “മിസൈൽ നഗരങ്ങൾ” എന്ന് വിളിക്കുന്നതിൽ തന്നെ അവയുടെ വലിപ്പവും വ്യാപ്തിയും വ്യക്തമാകുന്നു. നൂറുകണക്കിന് മീറ്റർ ആഴത്തിൽ പ്രകൃതിദത്ത പാറകൾക്കും ഉറപ്പിച്ച കോൺക്രീറ്റ് പാളികൾക്കും ഉള്ളിൽ, ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകൾ സൂക്ഷിക്കാനും നീക്കാനും വിക്ഷേപിക്കാനും കഴിയുന്ന രീതിയിലാണ് ഈ സംവിധാനങ്ങൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ചില റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, ഇവ വെറും സംഭരണകേന്ദ്രങ്ങൾ മാത്രമല്ല; മിസൈലുകൾ ലോഡ് ചെയ്യാനും തയ്യാറാക്കാനും ലോഞ്ച് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലേക്ക് മാറ്റാനും പ്രത്യേക റെയിൽ-റോഡ് ശൃംഖലകളുള്ള വലിയ ഭൂഗർഭ കോമ്പ്ലക്സുകളാണ്. ആകാശത്ത് നിന്ന് കാണാൻ കഴിയാത്ത രീതിയിൽ തുരങ്കങ്ങൾക്കുള്ളിൽ മിസൈൽ വാഹകരും ലോഞ്ചറുകളും സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നതായും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.ഈ ഭൂഗർഭ താവളങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം വ്യക്തമാണ് ഇറാന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തിയായ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈൽ ശേഖരം സുരക്ഷിതമാക്കുക. കാരണം, ഇറാന്റെ യുദ്ധശേഷി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആശ്രയിക്കുന്നത് വ്യോമസേനയിലല്ല, മറിച്ച് മിസൈൽ ശേഷിയിലാണ്. പരിമിതമായ വ്യോമ പ്രതിരോധ സാഹചര്യങ്ങളിലും സ്വന്തം കരുത്തിൽ വിശ്വസിച്ചുകൊണ്ട് ഇറാൻ കെട്ടിപ്പടുത്ത മിസൈൽ സാങ്കേതികവിദ്യ ഇന്ന് ലോകത്തെ തന്നെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതാണ്. വിദേശാക്രമണങ്ങളിൽ നിന്നും ഭീഷണികളിൽ നിന്നും രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ തദ്ദേശീയമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകൾ ഇറാന്റെ അജയ്യമായ കരുത്തായി മാറി.

ശക്തരായ എതിരാളികളുടെ കണ്ണുവെട്ടിച്ച്, ഏത് സാഹചര്യത്തിലും തിരിച്ചടി നൽകാൻ പ്രാപ്തമായ രീതിയിലാണ് ഇറാൻ തങ്ങളുടെ മിസൈൽ സംഭരണകേന്ദ്രങ്ങളും ലോഞ്ച് സംവിധാനങ്ങളും സജ്ജമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. ഇതിനായി ഭൂമിക്കടിയിൽ അവർ നിർമ്മിച്ച ‘മിസൈൽ നഗരങ്ങൾ’ ഇറാന്റെ തന്ത്രപരമായ മികവിന്റെയും അതിജീവനത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. അത്യാധുനികമായ ഈ ഭൂഗർഭ കോട്ടകൾ ഇറാന്റെ പ്രതിരോധ കവചത്തെ തകർക്കാൻ ആർക്കും കഴിയില്ലെന്ന ശക്തമായ സന്ദേശമാണ് നൽകുന്നത്.

പക്ഷേ ഈ കോട്ടകൾക്ക് ഒരു പ്രത്യേകതയുണ്ട്. സാധാരണ വ്യോമാക്രമണങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ബോംബുകൾ മണ്ണിലോ പാറയിലോ തട്ടുമ്പോൾ ഉടനെ പൊട്ടിത്തെറിച്ച് ഉപരിതലത്തിൽ മാത്രമാണ് നാശം വിതയ്ക്കുക. എന്നാൽ ഇറാന്റെ മിസൈൽ നഗരങ്ങൾ അത്ര എളുപ്പത്തിൽ തകരാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തവയല്ല. പാറയുടെ കനം, ഭൂമിക്കടിയിലെ ആഴം, കട്ടിയുള്ള കോൺക്രീറ്റ് പാളികൾ, പലപാളികളായി നിർമ്മിച്ച തുരങ്ക സംവിധാനങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് പരമ്പരാഗത ബോംബുകൾക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്. അതിനാൽ തന്നെ, ഇറാന്റെ ഈ ഭൂഗർഭ ശക്തി തകർക്കാൻ അമേരിക്കൻ സൈന്യം ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന ആയുധമാണ് GBU-57 എന്ന Massive Ordnance Penetrator (MOP).

GBU-57 MOP അമേരിക്കൻ ആയുധശേഖരത്തിലെ ഏറ്റവും ഭീമൻ ആണവേതര ബങ്കർ-ബസ്റ്റർ ബോംബാണ്. ഏകദേശം 13,600 കിലോഗ്രാം ഭാരമുള്ള ഈ ബോംബിന്റെ രൂപകൽപ്പന തന്നെ ഒരു എഞ്ചിനീയറിംഗ് അത്ഭുതമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണ ബോംബുകൾ ഉപരിതലത്തിൽ സ്ഫോടനം സൃഷ്ടിച്ച് പരിസരത്തെ നശിപ്പിക്കാനാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ MOP-ന്റെ ലക്ഷ്യം അതല്ല. ഈ ബോംബിന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തി ഭൂമിയുടെ ഉള്ളിലേക്ക് കുത്തിപ്പോകാനുള്ള കഴിവിലാണ്. അതായത്, ഇത് ആദ്യം പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്നില്ല, പകരം ഭൂമിയെ തുളച്ചുകയറി ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തി അതിനുശേഷമാണ് സ്ഫോടനം നടക്കുന്നത്.

ഈ ബോംബിനെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകം അതിന്റെ കേസിംഗ് ആണ്. അത്യുച്ച പ്രകടനമുള്ള സ്റ്റീൽ അലോയ് ഉപയോഗിച്ചാണ് ബോംബിന്റെ പുറം ഘടന നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ആക്രമണത്തിന്റെ ആദ്യ ആഘാതത്തിൽ തന്നെ ബോംബ് തകർന്നുപോകാതിരിക്കാനും, പാറയും മണ്ണും കോൺക്രീറ്റും പോലുള്ള ശക്തമായ പ്രതലങ്ങളിലൂടെ ആണി പോലെ കുത്തിപ്പോകാനും ഈ കനത്ത ലോഹഘടന സഹായിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ അകത്ത് ഏകദേശം 2,400 കിലോഗ്രാമിലധികം ഉയർന്ന സ്ഫോടക വസ്തുക്കൾ വഹിക്കാൻ കഴിയും. എന്നാൽ യഥാർത്ഥ നാശം സംഭവിക്കുന്നത് ഈ സ്ഫോടകവസ്തുക്കൾ പുറത്തേക്ക് ചിതറുന്നതിലല്ല, മറിച്ച് ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ നിന്നുള്ള പൊട്ടിത്തെറിയിലാണ്. ഒരു ഭൂഗർഭ ബങ്കറിന്റെ ഉള്ളിൽ സ്ഫോടനം നടന്നാൽ അതിന്റെ തുരങ്കങ്ങളും ശൂന്യതകളും തകർന്നുവീഴുകയും, ഉള്ളിലുള്ള സൈനിക സംവിധാനങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി പ്രവർത്തനരഹിതമാകുകയും ചെയ്യും.

സൈനിക ഡാറ്റ പ്രകാരം GBU-57 ന് ഏകദേശം 60 മീറ്റർ വരെ മണ്ണും പാറയും തുരന്ന് കയറാനും, 18 മീറ്റർ വരെ കട്ടിയുള്ള കോൺക്രീറ്റ് തകർക്കാനും കഴിവുണ്ടെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ഇത് ഒരു സാധാരണ ബോംബിന്റെ കഴിവിനെക്കാൾ പലമടങ്ങ് മുന്നിലാണ്. എന്നാൽ ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് ബോംബിലെ സ്മാർട്ട് ഫ്യൂസ് സംവിധാനമാണ്. ബോംബ് ഭൂമിക്കടിയിലേക്ക് കടന്നുപോകുമ്പോൾ അത് തുരന്നുകടക്കുന്ന പാളികൾ എണ്ണി കണക്കാക്കുന്ന ഒരു സിസ്റ്റം ഇതിലുണ്ട്. ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ശൂന്യതയിലെത്തുമ്പോൾ മാത്രമേ സ്ഫോടനം നടക്കൂ എന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഈ ഫ്യൂസ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അതിനാൽ, ഉപരിതലത്തിൽ വലിയ ഒരു കുഴി മാത്രം ഉണ്ടാക്കി നിർത്താതെ, ഭൂമിക്കടിയിൽ തന്നെ ഒരു “ആന്തരിക ഭൂകമ്പം” പോലുള്ള നാശമാണ് ഇത് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.

എന്നാൽ ഈ ഭീമൻ ബോംബിനെ ഉപയോഗിക്കുക അത്ര ലളിതമല്ല. കാരണം ഇതിന്റെ വലിപ്പവും ഭാരവും കാരണം ഇത് വഹിക്കാൻ കഴിയുന്നത് അമേരിക്കയുടെ B-2 Spirit സ്റ്റെൽത്ത് ബോംബർ വിമാനത്തിന് മാത്രമാണ്. B-2 ഒരു സാധാരണ ബോംബർ അല്ല; അത് റഡാറിൽ തിരിച്ചറിയപ്പെടാതെ ശത്രുവിന്റെ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ തുരന്ന് കടക്കാൻ കഴിവുള്ള സ്റ്റെൽത്ത് വിമാനമാണ്. ഓരോ B-2 വിമാനത്തിനും ഈ MOP ബോംബുകളിൽ രണ്ടെണ്ണം വരെ വഹിക്കാൻ കഴിയും. അതിനാൽ തന്നെ, ഒരൊറ്റ ദൗത്യത്തിൽ ഒന്നിലധികം ഭൂഗർഭ കേന്ദ്രങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിടാനും, ഒരേ ലക്ഷ്യത്തിൽ രണ്ടുതവണ ആക്രമണം നടത്താനും കഴിയുന്ന തരത്തിലാണ് ഈ സംവിധാനത്തെ രൂപപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.

ഇവിടെയാണ് “ഡബിൾ ടാപ്പ്” എന്ന ആക്രമണ തന്ത്രം ചർച്ചയാകുന്നത്. ചില ഇറാനിയൻ ഭൂഗർഭ താവളങ്ങൾ 80 മീറ്ററിൽ കൂടുതൽ ആഴത്തിലാണ് കുഴിച്ചിട്ടിരിക്കുന്നത് എന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഒരൊറ്റ MOP ബോംബിന് തന്നെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്താൻ കഴിയുമോ എന്നതിൽ സംശയങ്ങൾ ഉയരും. അതിനാൽ അമേരിക്കൻ സേന പരീക്ഷിക്കുന്ന തന്ത്രം ഒരേ GPS കോർഡിനേറ്റിൽ തുടർച്ചയായി രണ്ട് ബോംബുകൾ ഇടുക എന്നതാണ്. ആദ്യ ബോംബ് പാറയും മണ്ണും പൊളിച്ച് ഒരു ആഴമേറിയ കുഴി സൃഷ്ടിക്കും. രണ്ടാമത്തെ ബോംബ് ആ കുഴിയിലേക്ക് കടന്ന് കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ തുളച്ചുകയറി ഉള്ളിലുള്ള സൗകര്യങ്ങളെ നശിപ്പിക്കും. ഇതാണ് ഭൂഗർഭ ബങ്കറുകൾക്ക് എതിരെ ഏറ്റവും ഭീകരമായ ഒരു ആക്രമണരീതി.

എന്നാൽ ഈ യുദ്ധം ഒരു ബോംബിന്റെ കഥയിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത് ഒരു നിരന്തരമായ എഞ്ചിനീയറിംഗ് മത്സരമാണ്. അമേരിക്ക ബങ്കർ-ബസ്റ്റർ ബോംബുകൾ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുമ്പോൾ, ഇറാൻ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ തുരങ്കങ്ങൾ കുഴിക്കുകയും കൂടുതൽ ശക്തമായ കോൺക്രീറ്റ് മിശ്രിതങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സമീപകാല ഉപഗ്രഹ ചിത്രങ്ങൾ ഇറാനിൽ പുതിയ തുരങ്കങ്ങൾ കൂടുതൽ ഭൂമിക്കടിയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. അതായത്, ഇറാൻ അവരുടെ മിസൈൽ നഗരങ്ങളെ വെറും ഒളിപ്പിക്കുകയല്ല, മറിച്ച് അവയെ കൂടുതൽ സുരക്ഷിതമാക്കാനുള്ള സ്ഥിരമായ നവീകരണ പ്രക്രിയയിലാണ്.

ഇതിലൂടെ ഒരു പുതിയ യുദ്ധ യാഥാർത്ഥ്യം ലോകം കാണുകയാണ്. മുമ്പ് യുദ്ധത്തിന്റെ നിർണായക ശക്തി ആകാശത്തും കടലിലും കരയിലുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ യുദ്ധത്തിന്റെ മറ്റൊരു നിർണായക വേദി ഭൂമിക്കടിയിലേക്ക് മാറുകയാണ്. ഇറാന്റെ മിസൈൽ നഗരങ്ങൾ വെറും സൈനിക താവളങ്ങൾ മാത്രമല്ല; അത് ഇറാന്റെ പ്രതിരോധ തന്ത്രത്തിന്റെ ആത്മാവാണ്. കാരണം ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ മിസൈൽ ശേഷി ജീവനോടെ നിലനിൽക്കുന്നത് അതിന്റെ പ്രതികരണ ശക്തി നിലനിർത്തുന്നതിനും ശത്രുവിനെ തടയുന്നതിനും നിർണായകമാണ്.

അതിനാൽ തന്നെ, ഇറാന്റെ ഭൂഗർഭ മിസൈൽ നഗരങ്ങളും അമേരിക്കയുടെ GBU-57 പോലുള്ള ബങ്കർ-ബസ്റ്റർ ആയുധങ്ങളും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം ഒരു സാധാരണ സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലല്ല. അത് സാങ്കേതികതയും എഞ്ചിനീയറിംഗും തന്ത്രവും തമ്മിലുള്ള ഒരു “ആഴമേറിയ” യുദ്ധമാണ്. കോട്ടയുടെ ആഴവും അതിനെ തകർക്കാനുള്ള ആയുധത്തിന്റെ തുളച്ചുകയറുന്ന ശക്തിയും തമ്മിലുള്ള മത്സരം തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇറാൻ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പോകുമ്പോൾ അമേരിക്ക കൂടുതൽ ശക്തമായ ആയുധങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കും. അമേരിക്ക കൂടുതൽ ശക്തമായ ബോംബുകൾ നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ ഇറാൻ കൂടുതൽ കരുത്തുള്ള പ്രതിരോധ പാളികൾ സൃഷ്ടിക്കും.

ഇതാണ് 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ യുദ്ധത്തിന്റെ മറ്റൊരു മുഖം—ഭൂമിക്കടിയിലെ യുദ്ധം. ആകാശത്ത് പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്ന ബോംബുകളേക്കാൾ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്ന രീതിയിൽ, ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തിയും അതിന്റെ നിലനിൽപ്പും ഇപ്പോൾ പാറയുടെ ആഴങ്ങളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുകയാണ്. ഇറാന്റെ മിസൈൽ നഗരങ്ങൾ അതിന്റെ തെളിവാണ്. അവയെ തകർക്കാൻ അമേരിക്ക ശ്രമിക്കുമ്പോഴും, അതിനെ അതിജീവിക്കാൻ ഇറാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ആഴത്തിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണ്. ഈ ഭൂഗർഭ ലോകത്ത് തുടരുന്ന ഈ മത്സരം, ഭാവിയിലെ യുദ്ധത്തിന്റെ ദിശ തന്നെ നിർണ്ണയിക്കാനിടയുണ്ട്.