നേപ്പാളിലും ചൈനയിലുമുണ്ടായ കനത്ത പ്രളയവും മണ്ണിടിച്ചിലും വലിയ ദുരന്തമായി മാറുമ്പോൾ, അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം നേപ്പാളിന്റെ അതിർത്തിയിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല. ഹിമാലയൻ മേഖലയിൽ നിന്ന് തെക്കോട്ട് ഒഴുകുന്ന നിരവധി നദികൾ ഇന്ത്യയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതിനാൽ, നേപ്പാളിലെ അതിശക്തമായ മഴയും നദികളിലെ ജലനിരപ്പ് ഉയരുന്നതും ബിഹാർ, ഉത്തർപ്രദേശ് തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ആശങ്ക സൃഷ്ടിക്കാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ നേപ്പാളിലെ പ്രളയം ഒരു അയൽരാജ്യത്തിന്റെ ദുരന്തം മാത്രമല്ല. ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സമതലങ്ങളിലെ വെള്ളപ്പൊക്ക സാധ്യതയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയമാണ്.

നേപ്പാളിലെ ഭൂപ്രകൃതിയാണ് ഈ സാഹചര്യത്തെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുന്നത്. ഹിമാലയൻ പർവതനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന നദികൾ ശക്തമായ മഴയ്ക്കും മണ്ണിടിച്ചിലിനും പിന്നാലെ വളരെ വേഗത്തിൽ ജലനിരപ്പ് ഉയർത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്. പർവതപ്രദേശങ്ങളിൽ രൂപപ്പെടുന്ന വലിയ ജലപ്രവാഹം താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ അതിന്റെ വേഗവും വ്യാപ്തിയും വർധിക്കാം. അതിനാൽ നേപ്പാളിലെ കനത്ത മഴയുടെ സാഹചര്യം ഇന്ത്യയിലെ നദീതട പ്രദേശങ്ങൾക്കും നിരീക്ഷിക്കേണ്ടിവരുന്നു.

നേപ്പാളിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന പ്രധാന നദികളിൽ ശാരദ, ഘാഘ്ര, രപ്തി, ഗണ്ഡക്, ബുർഹി ഗണ്ഡക്, ബാഗ്മതി, കമല, കോസി, മഹാനന്ദ തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയിൽ പലതും ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന നദീവ്യവസ്ഥകളുമായി ചേരുന്നവയാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ബിഹാറിലൂടെയും ഉത്തർപ്രദേശിലൂടെയും ഒഴുകുന്ന നദികൾ മഴക്കാലത്ത് വലിയ തോതിൽ ജലപ്രവാഹം വഹിക്കുന്നതിനാൽ, നേപ്പാളിലെ സാഹചര്യങ്ങൾ അവിടത്തെ വെള്ളപ്പൊക്ക നിയന്ത്രണത്തിലും നിർണായകമാകുന്നു.ഉത്തർപ്രദേശിന്റെ കാര്യത്തിൽ ശാരദ, ഘാഘ്ര, രപ്തി തുടങ്ങിയ നദികളിലെ ജലനിരപ്പാണ് പ്രധാനമായി ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്. നേപ്പാളിലെ മുകളിലത്തെ നദീതടങ്ങളിൽ ശക്തമായ മഴ ലഭിക്കുകയും ജലപ്രവാഹം പെട്ടെന്ന് വർധിക്കുകയും ചെയ്താൽ അതിന്റെ പ്രതിഫലനം താഴേക്കുള്ള ഇന്ത്യൻ പ്രദേശങ്ങളിലും അനുഭവപ്പെടാം. നദിക്കരകളിലെ ജനവാസ മേഖലകൾക്കും കൃഷിയിടങ്ങൾക്കും റോഡുകൾക്കും പാലങ്ങൾക്കും ഇതോടെ അധിക സമ്മർദ്ദം ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്.ബിഹാറാണ് ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആശങ്ക ഉയർത്തുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്ന്. കോസി, ഗണ്ഡക്, ബാഗ്മതി, കമല തുടങ്ങിയ നദികൾ നേപ്പാളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ട നദീവ്യവസ്ഥകളാണ്. മഴ ശക്തമാകുമ്പോൾ ഇവയിലെ ജലപ്രവാഹം വർധിക്കുകയും താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ വെള്ളക്കെട്ടിനും വെള്ളപ്പൊക്കത്തിനും സാധ്യത ഉയരുകയും ചെയ്യും. ഇതിനകം തന്നെ വെള്ളപ്പൊക്ക സാധ്യത കൂടുതലുള്ള ബിഹാറിൽ നേപ്പാളിലെ അതിശക്തമായ മഴ സാഹചര്യം കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കാം.

‘ബിഹാറിന്റെ ദുഃഖം’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കോസി നദിയുടെ ചരിത്രവും ഈ ആശങ്കയുടെ പ്രധാന കാരണം തന്നെയാണ്. കാലക്രമത്തിൽ നദിയുടെ ഗതി മാറുകയും കരകവിഞ്ഞൊഴുക്കുകൾ വലിയ പ്രദേശങ്ങളെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 2008ലെ കോസി ദുരന്തം ഇന്ത്യ–നേപ്പാൾ അതിർത്തിക്കപ്പുറമുള്ള നദീപ്രവാഹം എത്ര വലിയ മാനുഷിക പ്രതിസന്ധിയായി മാറാമെന്നതിന്റെ പ്രധാന ഉദാഹരണമായി ഇന്നും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു.

നേപ്പാളിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദികളുടെ എണ്ണം മാത്രമല്ല, അവയുടെ ജലപ്രവാഹത്തിന്റെ അളവും സമയക്രമവും ആണ് നിർണായകം. മുകളിലത്തെ പ്രദേശങ്ങളിൽ കനത്ത മഴ പെയ്താൽ താഴേക്കുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ അതിന്റെ പ്രതിഫലനം കുറച്ച് സമയത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ പ്രകടമാകാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ നദികളിലെ ജലനിരപ്പ് നിരീക്ഷിക്കൽ, മുൻകൂട്ടി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകൽ, അണക്കെട്ടുകളുടെയും ബാരേജുകളുടെയും നിയന്ത്രണം എന്നിവയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

ഇതിൽ ഇന്ത്യയും നേപ്പാളും തമ്മിലുള്ള നദീജല സഹകരണം നിർണായകമാണ്. അതിർത്തിക്കപ്പുറമുള്ള നദികളിൽ വെള്ളപ്പൊക്ക മുന്നറിയിപ്പുകൾ സമയബന്ധിതമായി കൈമാറുന്നത് താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ ജനങ്ങളെ സുരക്ഷിത സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റാൻ സഹായിക്കും. മഴയുടെ തോത്, നദിയിലെ ജലനിരപ്പ്, അണക്കെട്ടുകളിലെ സ്ഥിതി തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ വേഗത്തിൽ പങ്കുവെക്കാൻ കഴിയുന്നത്ര ശക്തമായ സംവിധാനമാണ് ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കും ആവശ്യമായത്.അതേസമയം, വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ ആഘാതം നദീതീരങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. റോഡുകൾ, പാലങ്ങൾ, വൈദ്യുതി സംവിധാനങ്ങൾ, റെയിൽ ഗതാഗതം, കൃഷി, കുടിവെള്ള വിതരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളെയും വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കം ബാധിക്കാം. പ്രത്യേകിച്ച് ബിഹാറിലെ താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ വീടുകളും കൃഷിയിടങ്ങളും വെള്ളത്തിനടിയിലാകുമ്പോൾ ആയിരക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതം താളം തെറ്റാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ നേപ്പാളിലെ പ്രളയ സാഹചര്യം ഇന്ത്യയിലെ ദുരന്തനിവാരണ സംവിധാനങ്ങൾക്കും ഒരു വലിയ മുന്നറിയിപ്പാണ്.

ഒടുവിൽ, നേപ്പാളിലെ മഴയും നദികളിലെ ജലനിരപ്പും ഇന്ത്യയിലെ വെള്ളപ്പൊക്ക സാധ്യതയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം അവഗണിക്കാനാവില്ല. നേപ്പാളിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന പ്രധാന നദികൾ രണ്ട് രാജ്യങ്ങളെയും പ്രകൃതിദത്തമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു രാജ്യത്ത് സംഭവിക്കുന്ന അതിശക്തമായ മഴയും പ്രളയവും മറ്റൊരു രാജ്യത്തിന്റെ നദീതട പ്രദേശങ്ങളെയും ബാധിക്കാവുന്ന സാഹചര്യമാണ് ഇവിടെ. അതിനാൽ അടിയന്തര രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കൊപ്പം ദീർഘകാല നദീമാനേജ്മെന്റ്, കൃത്യമായ മുൻകരുതൽ സംവിധാനങ്ങൾ, ഇന്ത്യ–നേപ്പാൾ സഹകരണം എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയാണ് മുന്നിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ആവശ്യം.