സിന്ധു നദീജല വിഷയത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ നിലപാട് വീണ്ടും ശക്തമായി. പാകിസ്ഥാനുമായുള്ള ജലവിഹിതം സംബന്ധിച്ച തർക്കത്തിൽ ഹേഗിലെ കോടതി ഓഫ് ആർബിട്രേഷൻ പുറപ്പെടുവിച്ച വിധി ഇന്ത്യ തള്ളിയതോടെ, സിന്ധു ജല ഉടമ്പടിയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള നിയമ-നയതന്ത്ര പോരാട്ടം പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടന്നിരിക്കുകയാണ്. ഉടമ്പടിയുടെ വ്യവസ്ഥകൾക്ക് വിരുദ്ധമായി രൂപീകരിച്ച സംവിധാനത്തിന് ഇന്ത്യയുടെ മേൽ അധികാരമില്ലെന്നും, രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാര തീരുമാനങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ ഇത്തരം ഒരു സ്ഥാപനത്തിനും കഴിയില്ലെന്നും കേന്ദ്രസർക്കാർ വ്യക്തമാക്കി. പഹൽഗാം ഭീകരാക്രമണത്തിന് പിന്നാലെ ഇന്ത്യ സ്വീകരിച്ച കർശന നിലപാടിൽ യാതൊരു മാറ്റവും വരുത്തില്ലെന്ന ശക്തമായ സന്ദേശമാണ് ഇതിലൂടെ ഇന്ത്യ നൽകുന്നത്.

ഹേഗിലെ ആർബിട്രേഷൻ കോടതിയുടെ നടപടികളെയും അതിന്റെ വിധിയെയും ഇന്ത്യ തുടക്കം മുതൽ അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ലെന്നാണ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ലോകബാങ്കിന്റെ ഇടപെടലിലൂടെ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ നിയമസാധുത തന്നെ ഇന്ത്യ ചോദ്യം ചെയ്യുകയാണ്. സിന്ധു നദീജല ഉടമ്പടിയുടെ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കാതെയാണ് ആർബിട്രേഷൻ നടപടികൾ ആരംഭിച്ചതെന്നാണ് ഇന്ത്യയുടെ വാദം. അതിനാൽ ഇന്ത്യ ആ നടപടികളിൽ പങ്കെടുക്കുകയോ കോടതിയുടെ മുൻ തീരുമാനങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. ഇന്ത്യയുടെ സമ്മതമില്ലാതെ മുന്നോട്ടുപോയ ഒരു സംവിധാനത്തിന് രാജ്യത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്താനാവില്ലെന്നതാണ് സർക്കാരിന്റെ വ്യക്തമായ നിലപാട്.

ഇന്ത്യയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വിഷയം രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരമാണ്. ഇന്ത്യയുടെ പ്രദേശത്ത് നടപ്പാക്കുന്ന പദ്ധതികൾ, ജലവിഭവങ്ങളുടെ ഉപയോഗം, ദേശീയ സുരക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തീരുമാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ പുറത്തുനിന്നുള്ള ഒരു സംവിധാനത്തിനും ഏകപക്ഷീയമായി നിർദേശങ്ങൾ നൽകാൻ കഴിയില്ലെന്നാണ് ഇന്ത്യ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ആർബിട്രേഷൻ കോടതി ഭാവിയിൽ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന ഏതൊരു പ്രഖ്യാപനവും ഇന്ത്യയുടെ പദ്ധതികളെയോ തീരുമാനങ്ങളെയോ ബാധിക്കില്ലെന്നും സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇതോടെ സിന്ധു ജല വിഷയത്തിൽ ഇന്ത്യ തന്റെ നിലപാട് ഒരു നയതന്ത്ര പ്രതിഷേധമായി മാത്രം ഒതുക്കാതെ നിയമപരവും പരമാധികാരപരവുമായ അവകാശങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുകയാണ്.

1960ൽ ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും ഒപ്പുവച്ച സിന്ധു നദീജല ഉടമ്പടി ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലെ ജലവിഹിതം നിയന്ത്രിക്കുന്ന പ്രധാന കരാറാണ്. എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യ–പാകിസ്ഥാൻ ബന്ധത്തിലെ സുരക്ഷാ പ്രശ്‌നങ്ങൾക്കൊപ്പം ജലവും വലിയ തർക്കവിഷയമായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് പാകിസ്ഥാനിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യക്കെതിരെ തുടരുന്ന അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരവാദത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഇന്ത്യ കരാർ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവയ്ക്കുന്ന തീരുമാനത്തിലേക്ക് നീങ്ങിയത്. ജലസഹകരണവും ഭീകരവാദവും ഒരേസമയം തുടരാനാവില്ലെന്ന ഇന്ത്യയുടെ നിലപാടാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം.

2025 ഏപ്രിൽ 22ന് പഹൽഗാമിൽ 26 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ട ഭീകരാക്രമണത്തിന് ശേഷമാണ് സിന്ധു നദീജല ഉടമ്പടി താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവയ്ക്കാൻ ഇന്ത്യ തീരുമാനിച്ചത്. ഇന്ത്യയുടെ നിലപാട് വ്യക്തമാണ്, അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരവാദം അവസാനിപ്പിക്കാൻ പാകിസ്ഥാൻ വിശ്വസനീയമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുന്നതുവരെ ജലസഹകരണത്തിന് പഴയ നില തുടരാനാകില്ല. ജലവും രക്തവും ഒരുമിച്ച് ഒഴുകാനാകില്ലെന്ന ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശത്തിലൂടെയാണ് ന്യൂഡൽഹി ഈ നിലപാട് വ്യക്തമാക്കിയത്. അതിനാൽ ഹേഗ് കോടതിയുടെ പുതിയ വിധി തള്ളിയതും അതേ നയത്തിന്റെ തുടർച്ചയായാണ് കാണുന്നത്.

പാകിസ്ഥാൻ സിന്ധു ജല ഉടമ്പടിയെ ‘ചുവപ്പ് രേഖ’യായി വിശേഷിപ്പിച്ച് ഇന്ത്യക്കെതിരെ മുന്നറിയിപ്പുകൾ നൽകുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് ഇന്ത്യയുടെ പുതിയ നിലപാട്. ജലവിഹിതത്തിൽ യാതൊരു വിട്ടുവീഴ്ചയ്ക്കും തയ്യാറല്ലെന്ന് പാകിസ്ഥാൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഷെഹ്ബാസ് ഷെരീഫ് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. എന്നാൽ അതിന് മറുപടിയായി ഇന്ത്യ തന്റെ ദേശീയ സുരക്ഷാ താൽപ്പര്യങ്ങളെ മുൻനിർത്തിയാണ് തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നതെന്ന് ആവർത്തിക്കുന്നു. സൗഹൃദത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ഒപ്പുവച്ച കരാർ പിന്നീട് മാറിയ സുരക്ഷാ സാഹചര്യങ്ങളിൽ അതേ രീതിയിൽ തുടരണമോ എന്നതാണ് ഇപ്പോൾ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യം.

ഇന്ത്യൻ നിലപാടിനെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന മറ്റൊരു വാദം കരാറിന്റെ ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലമാണ്. 1960ലെ ഉടമ്പടി പ്രകാരം കിഴക്കൻ നദികളായ രവി, ബിയാസ്, സത്‌ലജ് എന്നിവയുടെ ഉപയോഗത്തിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് പ്രധാന അവകാശങ്ങളും പടിഞ്ഞാറൻ നദികളായ സിന്ധു, ജെലം, ചെനാബ് എന്നിവയുടെ ജലത്തിൽ പാകിസ്ഥാന് പ്രധാന അവകാശങ്ങളും നൽകിയിരുന്നു. ഇത്രയും കാലം ഇന്ത്യ കരാറിനെ മാനിച്ചുവന്നിട്ടും, അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരവാദവും ഇന്ത്യൻ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾക്കെതിരായ പാകിസ്ഥാന്റെ എതിർപ്പുകളും തുടരുകയാണെന്നാണ് ഇന്ത്യയുടെ വാദം. അതിനാൽ കരാറിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ സമീപനം പെട്ടെന്നുണ്ടായ രാഷ്ട്രീയ നീക്കമല്ലെന്നും, മാറിയ സാഹചര്യങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലുള്ള തീരുമാനമാണെന്നും സർക്കാർ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

അമേരിക്കയിലെ ഇന്ത്യൻ അംബാസഡർ വിനയ് ക്വാത്രയും പാകിസ്ഥാന്റെ ആരോപണങ്ങളെ ശക്തമായി തള്ളിക്കളഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യയെ ‘ജല ആക്രമണകാരി’യായി ചിത്രീകരിക്കുന്നത് ശരിയല്ലെന്നും പാകിസ്ഥാനിലെ ജലപ്രശ്‌നങ്ങൾക്ക് ആഭ്യന്തര ജലമാനേജ്മെന്റിലെ പോരായ്മകളും ജലത്തിന്റെ കുറഞ്ഞ ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയും പ്രധാന കാരണങ്ങളാണെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഇന്ത്യ വർഷങ്ങളോളം ഉടമ്പടി പാലിച്ചുവെന്നും, പാകിസ്ഥാൻ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ ഇന്ത്യൻ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾക്ക് തടസ്സങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചുവെന്നുമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം. ഇതോടെ ജലപ്രശ്‌നത്തെ ഇന്ത്യ, പാകിസ്ഥാൻ രാഷ്ട്രീയ തർക്കമായി മാത്രം കാണാതെ, പാകിസ്ഥാന്റെ ആഭ്യന്തര ജലവിനിയോഗ രീതികളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി അവതരിപ്പിക്കാനും ഇന്ത്യ ശ്രമിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ സന്ദേശം അതുകൊണ്ടുതന്നെ വ്യക്തമാണ്. ഭീകരവാദം അവസാനിപ്പിക്കാതെ പഴയ രീതിയിലുള്ള ജലസഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കേണ്ടതില്ല, അതേസമയം ഇന്ത്യയുടെ പരമാധികാര തീരുമാനങ്ങളിൽ പുറത്തുനിന്നുള്ള ഒരു സംവിധാനത്തിനും ഇടപെടാനാവില്ല. പാകിസ്ഥാൻ ഭീകര അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ തകർക്കുകയും അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരവാദം അവസാനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്താൽ മാത്രമേ അർത്ഥവത്തായ ഉഭയകക്ഷി ഇടപെടലിന് സാഹചര്യമുണ്ടാകൂ എന്നാണ് ഇന്ത്യയുടെ നിലപാട്. ജലത്തെ ഒരു സമ്മർദ്ദ ആയുധമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുവെന്ന പാകിസ്ഥാന്റെ ആരോപണവും ഇന്ത്യ നിഷേധിക്കുന്നു. ദേശീയ സുരക്ഷയും ജലവിഭവ അവകാശങ്ങളും ഒരുമിച്ച് സംരക്ഷിക്കാനുള്ള അവകാശം ഇന്ത്യക്കുണ്ടെന്നാണ് ഇന്ത്യയുടെ വാദം.

ഒടുവിൽ, ഹേഗ് ആർബിട്രേഷൻ വിധി തള്ളിയ ഇന്ത്യയുടെ നീക്കം സിന്ധു ജല വിഷയത്തിലെ മറ്റൊരു നിർണായക അധ്യായമാണ്. ഒരു ഭാഗത്ത് പാകിസ്ഥാൻ ജലത്തെ ‘ചുവപ്പ് രേഖ’യായി ഉയർത്തിക്കാട്ടുമ്പോൾ, മറുവശത്ത് ഭീകരവാദം അവസാനിപ്പിക്കാതെ ജലസഹകരണം സാധാരണ നിലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനാകില്ലെന്ന നിലപാടിലാണ് ഇന്ത്യ. ആർബിട്രേഷൻ കോടതിയുടെ അധികാരപരിധി അംഗീകരിക്കാതിരിക്കുന്നതിലൂടെ സ്വന്തം പരമാധികാര നിലപാട് കൂടുതൽ ശക്തമായി അവതരിപ്പിക്കുകയാണ് ഇന്ത്യ. ഇനി സിന്ധു നദീജല പ്രശ്‌നം വെറും ജലവിഹിത തർക്കമായി മാത്രം തുടരില്ല, ദേശീയ സുരക്ഷ, ഭീകരവാദം, പരമാധികാരം, അന്താരാഷ്ട്ര നിയമം എന്നിവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് ചേരുന്ന ഇന്ത്യ, പാകിസ്ഥാൻ ബന്ധത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണായക വിഷയങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് മാറുകയാണ്.