ഒരു മാസം നീണ്ടുനിന്ന കടുത്ത സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്കും നൂറുകണക്കിന് ആക്രമണങ്ങൾക്കും നയതന്ത്ര സമ്മർദങ്ങൾക്കും ശേഷം അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിൽ ഇടക്കാല സമാധാന കരാറിൽ ഒപ്പുവെച്ചതായുള്ള റിപ്പോർട്ടുകൾ പശ്ചിമേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പുതിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഈ കരാറിനെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് തന്റെ നയതന്ത്ര വിജയമായി വിശേഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ, യുദ്ധത്തിന്റെ ഫലമായി ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ തിരിച്ചടി നേരിട്ടത് ഇസ്രയേൽ പ്രധാനമന്ത്രി ബെഞ്ചമിൻ നെതന്യാഹുവാണോ എന്ന ചോദ്യമാണ് ഇപ്പോൾ ഉയരുന്നത്. സൈനിക നടപടികളിലൂടെ പശ്ചിമേഷ്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടം മാറ്റിമറിക്കാമെന്ന പ്രതീക്ഷയിലുണ്ടായ നീക്കങ്ങൾ ഒടുവിൽ പ്രതീക്ഷിച്ച ഫലം നൽകിയില്ലെന്ന വിമർശനമാണ് അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ ശക്തമാകുന്നത്.

കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങളായി ഇറാൻ, ഗാസയിലെ ഹമാസ്, ലെബനനിലെ ഹിസ്ബുള്ള തുടങ്ങിയ ശക്തികൾക്കെതിരെ കടുത്ത നിലപാടാണ് നെതന്യാഹു സ്വീകരിച്ചിരുന്നത്. “പുതിയ മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്” സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന വാഗ്ദാനത്തോടെയാണ് അദ്ദേഹം പല സൈനിക നടപടികൾക്കും പിന്തുണ നൽകിയത്. എന്നാൽ ഏറ്റവും പുതിയ സംഭവവികാസങ്ങൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, ഹമാസ് പൂർണമായും ഇല്ലാതായിട്ടില്ല, ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സ്വാധീനവും അവസാനിച്ചിട്ടില്ല, ഇറാനിലെ ഭരണകൂടവും നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ മുന്നോട്ടുവെച്ച പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ മുഴുവനായും കൈവരിക്കപ്പെട്ടോ എന്ന ചോദ്യം കൂടുതൽ ശക്തമാവുകയാണ്.

ട്രംപ് ഭരണകൂടം ഇറാനുമായി ഇടക്കാല ധാരണയിലെത്തിയതായുള്ള റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നതോടെ ഇസ്രയേലിന്റെ നിലപാടിനും നയതന്ത്ര സ്വാധീനത്തിനും തിരിച്ചടി നേരിട്ടുവെന്ന വിലയിരുത്തലുകളും ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് കരാർ ചർച്ചകളിൽ ഇസ്രയേലിന്റെ പങ്ക് പരിമിതമായിരുന്നുവെന്നും ചില നിരീക്ഷകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. യുദ്ധരംഗത്ത് അമേരിക്കയുമായി അടുത്ത സഹകരണം പുലർത്തിയിരുന്നുവെങ്കിലും അന്തിമ ധാരണയിലേക്ക് എത്തിയ പ്രക്രിയയിൽ നെതന്യാഹുവിന്റെ മുൻഗണനകൾ പൂർണമായി പ്രതിഫലിച്ചില്ലെന്നാണ് വിമർശകരുടെ അഭിപ്രായം.

ഇറാനെ ദുർബലപ്പെടുത്തുകയും അതിന്റെ സൈനിക-തന്ത്രപ്രധാന ശേഷികളെ നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നത് വർഷങ്ങളായി നെതന്യാഹുവിന്റെ പ്രധാന വിദേശനയ ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. എന്നാൽ നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ ഇറാന്റെ ഭരണസംവിധാനം തുടരുന്നതും അതിന്റെ പ്രാദേശിക സ്വാധീനം പൂർണമായി ഇല്ലാതായിട്ടില്ലെന്ന വിലയിരുത്തലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്ത്രത്തിന് തിരിച്ചടിയായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അതേസമയം, യുദ്ധത്തിന്റെ സാമ്പത്തികവും സുരക്ഷാപരവുമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ അമേരിക്കയെയും ബാധിച്ചതോടെ ദീർഘകാല ഏറ്റുമുട്ടലിനേക്കാൾ നയതന്ത്രപരമായ പരിഹാരത്തിനാണ് ട്രംപ് മുൻഗണന നൽകിയതെന്ന വിലയിരുത്തലുകളും നിലനിൽക്കുന്നു.

ഇസ്രയേലിന്റെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യവും നെതന്യാഹുവിന് വെല്ലുവിളി സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിലാണ്. അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ മുന്നിൽ നിൽക്കെ സുരക്ഷ, സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, ഗാസ യുദ്ധം, പ്രാദേശിക നയതന്ത്രം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തെ പ്രതിപക്ഷം കടുത്ത വിമർശനങ്ങൾക്ക് വിധേയമാക്കുന്നു. 2023 ഒക്ടോബറിലെ ഹമാസ് ആക്രമണത്തിന് മുമ്പുണ്ടായ സുരക്ഷാ വീഴ്ചകളെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങളും ഇപ്പോഴും പൊതുചർച്ചയിൽ തുടരുകയാണ്. ഇത്തരം പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇറാനെതിരായ സൈനിക നീക്കങ്ങൾ വ്യക്തമായ രാഷ്ട്രീയ നേട്ടം നൽകുമെന്ന പ്രതീക്ഷയും ഇതുവരെ യാഥാർഥ്യമായിട്ടില്ലെന്നാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

ഇതിനിടെ നെതന്യാഹുവിന്റെ വിമർശകർ കരാറിനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്ത്രപരമായ പരാജയമായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അനുയായികൾ വ്യത്യസ്തമായ കാഴ്ചപ്പാടാണ് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. ഇറാനിൽ നിന്നുള്ള സുരക്ഷാ ഭീഷണികളെ നേരിടുന്നതിൽ ഇസ്രയേൽ നിർണായക നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചുവെന്നും രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ ആവശ്യമായ എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും സർക്കാർ നടത്തിയെന്നുമാണ് അവരുടെ വാദം. അതിനാൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ഫലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിലയിരുത്തൽ ഇപ്പോഴും രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകൾക്കനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു.

എങ്കിലും ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്, സൈനിക ശക്തി മാത്രം പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയ യാഥാർഥ്യങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും മതിയാകണമെന്നില്ല. യുദ്ധഭൂമിയിൽ നേടിയ വിജയങ്ങളും നയതന്ത്ര ചർച്ചകളിൽ കൈവരിക്കുന്ന ഫലങ്ങളും പലപ്പോഴും വ്യത്യസ്തമായിരിക്കാം. അമേരിക്ക–ഇറാൻ ധാരണയും അതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള പ്രതികരണങ്ങളും പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ശക്തിസമവാക്യങ്ങൾ ഇപ്പോഴും സങ്കീർണമാണെന്നും, യുദ്ധത്തിനുശേഷമുള്ള രാഷ്ട്രീയ നേട്ടം ആരുടെ കൈകളിലാകും എന്നത് സമയം മാത്രമേ വ്യക്തമാക്കുകയുള്ളൂവെന്നും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

അതേസമയം, ഈ വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി അവകാശവാദങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ വിലയിരുത്തലുകളും വിവിധ കക്ഷികളുടെയും നേതാക്കളുടെയും അഭിപ്രായങ്ങളെയാണ് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്. അവയെല്ലാം സ്വതന്ത്രമായും അന്തിമമായും സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട വസ്തുതകളായി കാണാതെ, തുടരുന്ന പ്രാദേശിക സംഭവവികാസങ്ങളുടെയും നയതന്ത്ര ചർച്ചകളുടെയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്.