ലോകത്തെ ഏറ്റവും മലിനമായ രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഒന്നാമതെത്തി പാകിസ്ഥാൻ. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വായുവിന്റെ ഗുണനിലവാരം നിരീക്ഷിക്കുന്ന സ്വിസ് സ്ഥാപനമായ ‘IQAir’ പുറത്തുവിട്ട ഏറ്റവും പുതിയ വാർഷിക റിപ്പോർട്ടിലാണ് പാകിസ്ഥാൻ മലിനീകരണത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ലോകത്ത് ഒന്നാമതാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ലോകാരോഗ്യ സംഘടന നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ള സുരക്ഷിത പരിധിയേക്കാൾ 13 മടങ്ങ് അധികമാണ് പാകിസ്ഥാനിലെ അന്തരീക്ഷത്തിലെ സൂക്ഷ്മ കണികകളുടെ സാന്നിധ്യം എന്നത് രാജ്യത്തെ ആരോഗ്യ അടിയന്തരാവസ്ഥയിലേക്കാണ് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്.

എന്താണ് ഈ മലിനീകരണത്തിന് പിന്നിലെ പ്രധാന കാരണം എന്ന് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, ഒരൊറ്റ ഘടകത്തിലല്ല, മറിച്ച് പലവിധ കാരണങ്ങളിലാണെന്ന് കാണാം. വാഹനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അമിതമായ പുക പുറന്തള്ളൽ, വ്യവസായശാലകളിൽ നിന്നുള്ള മലിനീകരണം, കൃഷിയിടങ്ങളിൽ വിളവെടുപ്പിന് ശേഷം അവശിഷ്ടങ്ങൾ കത്തിക്കുന്നത്, നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന പൊടിപടലങ്ങൾ എന്നിവയാണ് പാകിസ്ഥാനിലെ വായുവിനെ വിഷലിപ്തമാക്കുന്നത്. ഇതിനുപുറമെ, ജനസാന്ദ്രതയേറിയ നഗരങ്ങളും മതിയായ പരിസ്ഥിതി നിയന്ത്രണങ്ങളുടെ അഭാവവും സ്ഥിതി കൂടുതൽ വഷളാക്കുന്നു.PM2.5 അഥവാ 2.5 മൈക്രോമീറ്ററിൽ താഴെ വലിപ്പമുള്ള സൂക്ഷ്മ കണികകളാണ് പാകിസ്ഥാനിലെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ഭീഷണിയായിരിക്കുന്നത്. ഇത്തരം ചെറിയ കണികകൾക്ക് ശ്വാസകോശത്തിലേക്ക് ആഴ്ന്നിറങ്ങി രക്തത്തിൽ കലരാൻ സാധിക്കും. ദീർഘകാലം ഇവ ശ്വസിക്കുന്നത് ആസ്ത്മ, ഹൃദ്രോഗം, ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ അസുഖങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. മാത്രമല്ല, കുട്ടികളിലും പ്രായമായവരിലും ഇതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം അതിരൂക്ഷമാണ്. രാജ്യത്ത് ഓരോ വർഷവും ലക്ഷക്കണക്കിന് പേർ വായുമലിനീകരണം മൂലം അകാലമരണത്തിന് കീഴടങ്ങുന്നുണ്ടെന്നാണ് കണക്കുകൾ പറയുന്നത്.

ലാഹോർ പോലുള്ള പ്രധാന നഗരങ്ങൾ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മലിനമായ നഗരങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ സ്ഥിരമായി ഇടംപിടിക്കുന്നത് പാകിസ്ഥാൻ നേരിടുന്ന പ്രതിസന്ധിയുടെ ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ശൈത്യകാലത്ത് മഞ്ഞുകാലത്തിനൊപ്പം ചേരുന്ന പുകമഞ്ഞ് നഗരജീവിതത്തെ നിശ്ചലമാക്കാറുണ്ട്. വായു മലിനീകരണം ഒരു ‘അഞ്ചാമത്തെ ഋതു’ പോലെ പാകിസ്ഥാനിൽ മാറിയിരിക്കുന്നുവെന്നാണ് പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത്. കാറ്റില്ലാത്തതും ചൂടേറിയതുമായ കാലാവസ്ഥാ സാഹചര്യങ്ങൾ ഈ വിഷപ്പുകയെ നഗരങ്ങൾക്ക് മുകളിൽ തളച്ചിടുകയും ചെയ്യുന്നു.

IQAir റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം ലോകത്താകമാനം 143 രാജ്യങ്ങളിൽ നടത്തിയ നിരീക്ഷണത്തിൽ 130 രാജ്യങ്ങളും ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ ശുപാർശകൾ പാലിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു എന്നതാണ് ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്ന മറ്റൊരു യാഥാർത്ഥ്യം. ആകെ 14 ശതമാനം നഗരങ്ങൾ മാത്രമാണ് ശുദ്ധവായു മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്നത്. പാകിസ്ഥാന് തൊട്ടുപിന്നാലെ ബംഗ്ലാദേശും താജിക്കിസ്ഥാനുമാണ് പട്ടികയിൽ ഏറ്റവും മലിനമായ രാജ്യങ്ങളായി ഉള്ളത്. ദക്ഷിണേഷ്യൻ മേഖല മൊത്തത്തിൽ വായുമലിനീകരണത്തിന്റെ ഹോട്ട്‌സ്പോട്ടായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.ഈ പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്ന് കരകയറാൻ പാകിസ്ഥാന് അടിയന്തരമായ നയപരമായ മാറ്റങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. ശുദ്ധ ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സുകളിലേക്കുള്ള മാറ്റം, വാഹനപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിക്കൽ, കൃഷിസ്ഥലങ്ങളിലെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കത്തിക്കുന്നത് നിരോധിക്കൽ, കർശനമായ വ്യവസായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ എന്നിവയാണ് പരിഹാരമാർഗ്ഗങ്ങളായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നത്. എങ്കിലും, ഒരു രാത്രികൊണ്ട് പരിഹരിക്കാവുന്ന ഒന്നല്ല മലിനീകരണമെന്നും തുടർച്ചയായുള്ള ആസൂത്രിത ഇടപെടലുകൾ അത്യാവശ്യമാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും വ്യാവസായീകരണവും നടത്തുമ്പോൾ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തെ കൂടെക്കൊണ്ടുപോകാൻ പാകിസ്ഥാൻ പരാജയപ്പെട്ടുവെന്നതിന്റെ തെളിവാണ് ഈ റാങ്കിംഗ്. വിദേശ നിക്ഷേപങ്ങളെയും സാമ്പത്തിക ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയെയും പോലും മോശമായി ബാധിക്കുന്ന ഒന്നാണ് ഈ വായു നിലവാരത്തകർച്ച. വരും തലമുറയ്ക്ക് ശുദ്ധമായ വായു ഉറപ്പാക്കാൻ സർക്കാർ തലത്തിൽ വൻകിട പദ്ധതികൾ അനിവാര്യമായിരിക്കുന്നു.

അവസാനമായി, ഇതൊരു പാകിസ്ഥാന്റെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല, മറിച്ച് ആഗോളതലത്തിൽ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം മൂലമുള്ള വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയുടെ ഭാഗമാണ്. അയൽരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണവും ശാസ്ത്രീയമായ ഇടപെടലുകളും ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ ഈ വിഷക്കാറ്റിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെടാൻ ദക്ഷിണേഷ്യയ്ക്ക് സാധിക്കൂ. പ്രകൃതിയുടെ മുന്നറിയിപ്പുകളെ അവഗണിക്കുന്നത് മനുഷ്യരാശിയുടെ നിലനിൽപ്പിനെത്തന്നെ ബാധിക്കുമെന്ന ബോധ്യം ഇനിയെങ്കിലും ഭരണാധികാരികളിൽ ഉണ്ടാകേണ്ടതുണ്ട്.