ലോക രാഷ്ട്രീയത്തിൽ യുദ്ധങ്ങളും സമാധാന കരാറുകളും മാത്രം ശ്രദ്ധ നേടാറില്ല. പലപ്പോഴും അതിനേക്കാൾ വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെക്കുന്നത് പണമാണ്. അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിൽ രൂപംകൊള്ളുന്ന പുതിയ സമാധാന കരാറിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വീണ്ടും ആഗോള ശ്രദ്ധ നേടുന്നത് പതിറ്റാണ്ടുകളായി വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലെ ബാങ്കുകളിൽ മരവിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള ഇറാന്റെ വമ്പൻ ആസ്തികളാണ്. ഏകദേശം 100 ബില്യൺ ഡോളറിലധികം മൂല്യമുള്ള ഈ നിധിയുടെ ഒരു ഭാഗം ഉടൻ ഇറാന് ലഭിച്ചേക്കുമെന്ന റിപ്പോർട്ടുകളാണ് ഇപ്പോൾ പുറത്തുവരുന്നത്.

പുതിയ ധാരണാപത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഏകദേശം 24 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ഇറാനിയൻ ആസ്തികൾ ഘട്ടംഘട്ടമായി വിട്ടുനൽകാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതിൽ ആദ്യഘട്ടമായി ഏകദേശം 12 ബില്യൺ ഡോളർ റിലീസ് ചെയ്യപ്പെടുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. സമാധാന ചർച്ചകൾക്കും ആണവ കരാർ സംബന്ധിച്ച ചർച്ചകൾക്കും ഇത് നിർണായകമായ പ്രേരകശക്തിയാകുമെന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്.

എന്നാൽ ഈ പണം എങ്ങനെ മരവിപ്പിക്കപ്പെട്ടു എന്ന കഥ ഇന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധികളേക്കാൾ പഴക്കമുള്ളതാണ്. 1979-ലെ ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവത്തിനും തുടർന്ന് നടന്ന അമേരിക്കൻ എംബസി ബന്ദിയാക്കൽ സംഭവത്തിനും ശേഷമാണ് അമേരിക്ക ആദ്യമായി ഇറാനിയൻ സർക്കാർ ആസ്തികൾ മരവിപ്പിച്ചത്. അന്നത്തെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ജിമ്മി കാർട്ടർ ഏകദേശം 12 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ഇറാനിയൻ സ്വത്തുക്കൾ തടഞ്ഞുവെക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടിരുന്നു. പിന്നീട് ചില ആസ്തികൾ മോചിപ്പിച്ചെങ്കിലും, ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അവിശ്വാസവും രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങളും കാരണം വലിയൊരു പങ്ക് വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് വിധേയമായി തുടർന്നു.

ഇന്നത്തെ മരവിപ്പിച്ച ആസ്തികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും 2018-ന് ശേഷമുള്ള സംഭവവികാസങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. അന്നാണ് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ്, 2015-ലെ ആണവ കരാറിൽ നിന്ന് അമേരിക്കയെ പിൻവലിക്കുകയും ഇറാനെതിരെ കടുത്ത സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തത്. ഇതോടെ ഇറാന്റെ എണ്ണ കയറ്റുമതിയിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചിരുന്ന ബില്യൺ കണക്കിന് ഡോളറുകൾ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ ബാങ്കുകളിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയായിരുന്നു.ദക്ഷിണ കൊറിയ, ഇന്ത്യ, ജപ്പാൻ, ഇറാഖ്, ചൈന തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ ഇറാനിൽ നിന്ന് എണ്ണയും പ്രകൃതി വാതകവും വാങ്ങിയിരുന്നെങ്കിലും, അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങൾ കാരണം അതിന്റെ പണം നേരിട്ട് ഇറാനിലേക്ക് കൈമാറാൻ സാധിച്ചിരുന്നില്ല. അതിനാൽ ഈ തുകകൾ പ്രത്യേക നിയന്ത്രിത അക്കൗണ്ടുകളിലോ എസ്ക്രോ അക്കൗണ്ടുകളിലോ സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. ദക്ഷിണ കൊറിയയിൽ കുടുങ്ങിക്കിടന്ന ഏകദേശം 6 ബില്യൺ ഡോളർ 2023-ൽ ഖത്തറിലേക്ക് മാറ്റിയിരുന്നെങ്കിലും, അതും മാനുഷിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഇന്ത്യയിലും ഇറാന്റെ ബില്യൺ കണക്കിന് ഡോളറിന്റെ ഫണ്ടുകൾ വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നതായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ചൈനീസ് ബാങ്കുകളിലും വൻതുകകൾ ഉണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. എന്നാൽ ഇവയെല്ലാം നേരിട്ട് “മരവിപ്പിച്ച ആസ്തികൾ” എന്നതിനേക്കാൾ നിയന്ത്രിത ഫണ്ടുകളായാണ് പലപ്പോഴും വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്.പുതിയ സമാധാന കരാർ യാഥാർഥ്യമായാൽ ഇറാന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് അത് വലിയ ആശ്വാസമാകും. വർഷങ്ങളായി കടുത്ത ഉപരോധങ്ങൾ മൂലം സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദം നേരിടുന്ന രാജ്യത്തിന് വിദേശനാണ്യ ശേഖരം വർധിപ്പിക്കാനും അടിസ്ഥാന വികസന പദ്ധതികൾക്ക് ധനസഹായം കണ്ടെത്താനും ഇത് സഹായിക്കും. അതേസമയം, ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതിയിൽ കർശന നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താനും അന്താരാഷ്ട്ര മേൽനോട്ടം ശക്തമാക്കാനുമുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ ഇതിനൊപ്പം ഉണ്ടാകുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ.എന്നിരുന്നാലും, ഈ ഫണ്ടുകളുടെ റിലീസ് വെറും സാമ്പത്തിക ഇടപാട് മാത്രമല്ല. നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിൽ തുടരുന്ന അവിശ്വാസത്തിന്റെയും രാഷ്ട്രീയ ഏറ്റുമുട്ടലുകളുടെയും പ്രതീകമാണ് ഈ മരവിപ്പിച്ച ആസ്തികൾ. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബില്യൺ കണക്കിന് ഡോളറിന്റെ ഈ നിധി തുറക്കപ്പെടുമോ എന്ന ചോദ്യം ഒരു സാമ്പത്തിക വിഷയത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ, പശ്ചിമേഷ്യയുടെ ഭാവി രാഷ്ട്രീയ ദിശയെ തന്നെ സ്വാധീനിക്കുന്ന വിഷയമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. ഒരുകാലത്ത് യുദ്ധത്തിന്റെയും ഉപരോധത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി മാറിയ ഈ പണം, ഇപ്പോൾ സമാധാനത്തിന്റെയും നയതന്ത്രത്തിന്റെയും പുതിയ അധ്യായത്തിന് വഴിയൊരുക്കുമോയെന്നതാണ് ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത്.