ഇറാൻ യുദ്ധം നാലാം ആഴ്ചയിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത് ഇന്ത്യയിലേക്കാണ്. അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് നേരിട്ട് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയെ വിളിച്ച് സംസാരിച്ചത് വെറുമൊരു ഔദ്യോഗിക ചർച്ചയല്ല, മറിച്ച് ആഗോള പ്രതിസന്ധികളിൽ ഇന്ത്യ എന്ന മഹാശക്തിയുടെ ഇടപെടൽ എത്രത്തോളം അനിവാര്യമാണെന്നതിന്റെ തെളിവാണ്. അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറി മാർക്കോ റൂബിയോ ഇന്ത്യൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി എസ്. ജയശങ്കറുമായി നടത്തിയ ചർച്ചകളും യുദ്ധ അണ്ടർ സെക്രട്ടറിയുടെ ഡൽഹി സന്ദർശനവും വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത് അമേരിക്കയുടെ ഇന്ത്യയെന്ന പങ്കാളിയെ ഒഴിവാക്കി മുന്നോട്ട് പോകാനാവില്ല എന്ന സത്യത്തിലേക്കാണ്.

ഭൗമരാഷ്ട്രീയ വിദഗ്ധർ ഈ നീക്കത്തെ അതീവ ഗൗരവത്തോടെയാണ് വീക്ഷിക്കുന്നത്. മേഖലയിൽ സമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളിൽ പ്രധാനമന്ത്രി മോദിക്കുള്ള അസാമാന്യമായ സ്വാധീനത്തെ അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടം വലിയ രീതിയിൽ വിലമതിക്കുന്നു. ട്രംപിന്റെ അടുത്ത സഹായിയും അമേരിക്കൻ അംബാസഡറുമായ സെർജിയോ ഗോർ വ്യക്തമാക്കിയതുപോലെ, നിർണ്ണായകമായ തീരുമാനങ്ങളിൽ പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയെ ‘ലൂപ്പിൽ’ നിർത്തുക എന്നത് അമേരിക്കയുടെ മുൻഗണനയാണ്. ഇത് മോദി എന്ന ആഗോള നേതാവിനോടുള്ള ട്രംപിന്റെ വ്യക്തിപരമായ വിശ്വാസത്തെക്കൂടിയാണ് കാണിക്കുന്നത്.

ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ സുരക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ചകളാണ് ഇരുനേതാക്കളും പ്രധാനമായും നടത്തിയത്. ലോകത്തിലെ എണ്ണ-വാതക വിതരണത്തിന്റെ 20 ശതമാനവും നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഈ പാത ഇന്ത്യയുടെ ഊർജ്ജ സുരക്ഷയ്ക്ക് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. യുദ്ധം കാരണം തടസ്സപ്പെട്ട ഇവിടുത്തെ ഗതാഗതം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ഇന്ത്യയുടെ മധ്യസ്ഥതയ്ക്ക് സാധിക്കുമെന്ന് ട്രംപ് വിശ്വസിക്കുന്നു. ഇറാനുമായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ദീർഘകാല തന്ത്രപരമായ ബന്ധം ഈ പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കാനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ആയുധമായി അമേരിക്ക കാണുന്നു.

നയതന്ത്ര ലോകത്തെ സന്തുലിതാവസ്ഥയുടെ മാതൃകയാണ് ഇന്ത്യ ഇന്ന് കാഴ്ചവയ്ക്കുന്നത്. ഒരു പക്ഷത്തും ചേരാതെ, എന്നാൽ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളുമായും ഒരേസമയം ഊഷ്മളമായ ബന്ധം നിലനിർത്താൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സാധിക്കുന്നു. അമേരിക്കയുമായി പ്രതിരോധ പങ്കാളിത്തം പുലർത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഇറാന്റെ പരമാധികാരത്തെ മാനിക്കാനും ഇറാനുമായി ചർച്ചകൾ തുടരാനും ഇന്ത്യ കാണിക്കുന്ന ആർജ്ജവം ലോകരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇന്ത്യയുടെ അന്തസ്സ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു.

ഇറാൻ പ്രതിസന്ധിയിൽ പാകിസ്ഥാൻ ചില നീക്കങ്ങൾ നടത്തുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അത് കേവലം സ്വന്തം നിലനിൽപ്പിനായുള്ള ശ്രമം മാത്രമാണെന്നാണ് വിദഗ്ധ പക്ഷം. ആഭ്യന്തര കലഹങ്ങളിലും സാമ്പത്തിക തകർച്ചയിലും ഉഴലുന്ന പാകിസ്ഥാൻ, അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ തങ്ങളുടെ നഷ്ടപ്പെട്ട പ്രതിച്ഛായ തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള ഒരു വഴിയായാണ് മധ്യസ്ഥ ശ്രമങ്ങളെ കാണുന്നത്. എന്നാൽ, ഇന്ത്യയെപ്പോലെ ഒരു സാമ്പത്തിക-സൈനിക ശക്തിയുടെ സ്വാധീനമോ വിശ്വാസ്യതയോ പാകിസ്ഥാന് അവകാശപ്പെടാനില്ല.

അമേരിക്ക പാകിസ്ഥാനെ ചർച്ചകൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അത് കേവലം ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സാമീപ്യം (അതിർത്തി പങ്കിടുന്നത്) കൊണ്ട് മാത്രമാണ്. ഒരു സന്ദേശവാഹകന്റെ റോൾ മാത്രമാണ് പാകിസ്ഥാനുള്ളത്. എന്നാൽ നയപരമായ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നതിലും സമാധാന പാതയൊരുക്കുന്നതിലും ഇന്ത്യയാണ് യഥാർത്ഥ ‘ഗെയിം ചേഞ്ചർ’. അതുകൊണ്ടാണ് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയെ വിളിച്ച് കാര്യങ്ങൾ ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ ട്രംപ് സമയം കണ്ടെത്തിയത്. ഇന്ത്യയെ പിണക്കി മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ ഒരു ശാശ്വത പരിഹാരം സാധ്യമല്ലെന്ന് അമേരിക്കയ്ക്ക് ബോധ്യമുണ്ട്.

ചൈനയുടെ വളർച്ചയെ പ്രതിരോധിക്കാൻ മേഖലയിലെ ഏറ്റവും വിശ്വസ്തമായ ശക്തി ഇന്ത്യയാണെന്ന് അമേരിക്കൻ അണ്ടർ സെക്രട്ടറി എൽബ്രിഡ്ജ് കോൾബി ഡൽഹിയിൽ വെച്ച് പ്രസ്താവിച്ചത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇന്ത്യയെ ഒരു “അവശ്യ പങ്കാളി” എന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഇത് ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ അധികാര കേന്ദ്രം ന്യൂഡൽഹിയാണെന്ന പ്രഖ്യാപനം കൂടിയാണ്. പാകിസ്ഥാന്റെ പങ്കാളിത്തം കേവലം സാങ്കേതികമായിരിക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യയുടേത് തന്ത്രപരവും നിർണ്ണായകവുമാണ്.

പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി വിഷയത്തിൽ പുലർത്തുന്ന പക്വതയാർന്ന നിലപാട് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റിയിട്ടുണ്ട്. “ലോകത്തിന് ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് തുറന്നു കിട്ടണം” എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ട്വീറ്റ് ഒരു ലോകനേതാവിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തബോധമാണ് വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്. ഇന്ത്യ ഒരു ഇരയല്ല, മറിച്ച് പരിഹാരത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് അദ്ദേഹം ലോകത്തിന് കാട്ടിക്കൊടുത്തു. യുദ്ധ സാഹചര്യത്തിലും സൗഹൃദ രാജ്യങ്ങളുടെ കപ്പലുകൾക്ക് സുരക്ഷിത പാതയൊരുക്കാൻ ഇറാനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത് ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര വിജയമാണ്.

പ്രതിപക്ഷ വിമർശനങ്ങൾക്കിടയിലും, ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയം ശരിയായ ദിശയിലാണെന്ന് ഭൗമരാഷ്ട്രീയ വിശകലന വിദഗ്ധൻ ബ്രഹ്മ ചെല്ലാനിയെപ്പോലുള്ളവർ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. പാകിസ്ഥാനെ ഒരു ഉപകരണമായി അമേരിക്ക ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, ഇന്ത്യയെ ഒരു പങ്കാളിയായാണ് അവർ കാണുന്നത്. ഈ വ്യത്യാസം വളരെ വലുതാണ്. തങ്ങളുടെ തന്ത്രപരമായ സ്വയംഭരണം കാത്തുസൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് തന്നെ ആഗോള പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഇടപെടാൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സാധിക്കുന്നു എന്നത് ചെറിയ കാര്യമല്ല.ചുരുക്കത്തിൽ, മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ ഈ നിർണ്ണായക നിമിഷത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ പ്രാധാന്യം മുമ്പെന്നത്തേക്കാളും വർദ്ധിച്ചിരിക്കുകയാണ്. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി മോദിയും ട്രംപും തമ്മിലുള്ള ഫോൺ കോൾ വരും ദിവസങ്ങളിൽ സമാധാന ചർച്ചകൾക്ക് പുതിയ വേഗത നൽകുമെന്ന് ഉറപ്പാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഊർജ്ജ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിലും യുദ്ധം ലഘൂകരിക്കുന്നതിലും ഇന്ത്യ വഹിക്കുന്ന ഈ നേതൃപരമായ പങ്ക് വരും തലമുറകൾക്ക് ആത്മവിശ്വാസം നൽകുന്ന ഒന്നാണ്. സമാധാനത്തിന്റെ പക്ഷത്ത് ഉറച്ചു നിന്നുകൊണ്ട് തന്നെ ലോകക്രമത്തെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഭാരതത്തിന് സാധിക്കുന്നു.